Saturday, 7 March 2015

शंभरातील सत्तरांची कहाणी

'दम लगा के हैशा' चित्रपट बनवताना आणि प्रदर्शित करताना यशराज फिल्म्सने यापूर्वी कधीही न केलेले काही प्रयोग केले आहेत. नेहमी यशराजचे चित्रपट प्रदर्शित होण्यापूर्वी जे प्रमोशनल ब्लीत्झक्रिग राबवल जात ते हा चित्रपट प्रदर्शित होण्याआधी राबवल गेल नाही.चित्रपटाच प्रमोशन प्रदर्शनाच्या केवळ तीन आठवडे अगोदर सुरु झालं . दुसर म्हणजे आदित्य चोप्रांचं नाव प्रस्तुतकर्ता म्हणून असलं तरी निर्माता म्हणून यशराजचाच दुसरा दिग्दर्शक मनीष शर्माच नाव श्रेयनामावलीत आहे .यशराज आता आपले पंख विस्तारत आहे याचा हा संकेत .तिसर आणि सर्वात महत्वाचं म्हणजे  नायक आणि नायिकेच्या व्यक्तिरेखेचेचे अनेक साचे जे यशराजच्याच यापूर्वीच्या सिनेमांमुळे तयार झाले आहेत ते या सिनेमात  दिग्दर्शक शरत कटारिया याने मोडले आहेत.म्हणजे इथला नायक चक दे च्या कबीर खान प्रमाणे किंवा धूम  सिरीज मधल्या हिरो प्रमाणे लार्जर दॅन लाईफ नाही ,तर  घडी घडी अश्रू गाळणारा , दहावी नापास आणि कधी  कधी तापट वडिलांच्या हाताने चपलेचा मार खाणारा आहे . इथली नायिका ही शिफोनची साडी घालून  स्वित्झर्लंडच्या बर्फात नाचणारी कुणी शेलाटी सुंदरी नाही तर चक्क ८५ किलो वजनाची आणि गोलगरगरीत   आहे .  

दम लगा के हैशाच कथानक नव्वदच्या दशकात घडतं .हे दशक सामाजिक आणि राजकीय बदलांसाठी ओळखल जात.चित्रपटाच्या कथानकासाठी हा काळ दिग्दर्शकाने खुबीने निवडला आहे .जागतिकीकरण  दाराशी येउन ठेपल आहे . दूरदर्शन जाऊन नुकतच केबल टीवीच आगमन झाल आहे. टेपची जागा आता सीडी प्लेयर घ्यायला लागले आहेत .हे बदल नुसतेच समाजजीवनात होत नाहीयेत तर ते  प्रेम (आयुषमान खुराणा) आणि संध्या (भूमी  पेडणेकर ) यांच्या पण आयुष्यात घडत आहेत .नायकाला आपल्या  आयुष्यात  हा बदल  नकोय . त्याचे तापट वडील (संजय  मिश्रा ) मुलाच्या आवडीनिवडीपेक्षा परिवाराचे आर्थिक हितसंबंध लक्षात  घेऊन जोर जबरदस्ती करून जाडजूड नायिकेशी त्याच लग्न जुळवतात . वडिलांना विरोध करण्याची धमक  नसल्याने नायक  मनाविरुद्ध लग्न केल तरी बायकोपासून उखडून राहायला लागतो .बिचारी नायिका आपल्या  परीने नायकाशी जवळीक साधण्याचा प्रयत्न करते पण त्या मोबदल्यात तिला फ़क़्त अपमान आणि मानहानी मिळते .एका दिवशी या धुसफुसीचा स्फोट होतो आणि पाळी घटस्फोटापर्यंत येते . दरम्यानच्या  काळात म्युझिक सीडीचे आगमन झाल्यामुळे नायकाच्या परिवाराचा ध्वनिफितीचा पारंपारिक धंदा  बसण्याच्या मार्गावर आहे . नायकाचा प्रतिस्पर्धी कम मित्र कम शेजारी जो आपल्या सुंदर बायकोवरून  नायकाला सतत टोमणे मारत असतो तोच हा सीडीचा धंदा चालू करत आहे .एकदा अशीच बोलाचाली होते आणि तो मित्र नायकाला त्यांच्या शहरात होणारी  पारंपारिक दम लगा के हैशा शर्यत जिंकून दाखवण्याचे  आव्हान देतो . नायक शर्यत जिंकला तर आपला धंदा बंद करू  अस आमिष पण नायकाला आणि त्याच्या  परिवाराला दाखवतो  (इथे लगान मधला उद्दाम  ब्रिटीश अधिकारी भुवनला क्रिकेट सामन्याचे आवाहन देतो तो  प्रसंग प्रकर्षाने आठवतो ). दम लगा के हैशा म्हणजे आपल्या बायकोला पाठीवर घेऊन अडथळ्यांची शर्यत  धावण्याची स्पर्धा . आता नायकांच वैयक्तिक आणि व्यवसायिक आयुष्य पणाला लागल आहे आणि त्याच्या  बायकोची मदत घेतल्याशिवाय तो यातून बाहेर पडू शकणार नाही हे उघड आहे . दरम्यान कोर्ट असा निकाल  देत की सहा महिने या दोघांनी एकत्र रहाव मगच कोर्ट घटस्फोट मंजूर करण्याबद्दल निर्णय घेईल . जुलुमाचा  रामराम म्हणून दोघेही पुन्हा एकत्र राहायला लागतात . नायक दम लगा के हैशा शर्यत जिंकतो का ? नायक  आणि नायिका घटस्फोट घेतात की एकत्र येतात ? नेहमी शर्यत जिंकणच महत्वाच असत का कधी कधी  फ़क़्त भाग घेण महत्वाच असत ? या प्रश्नांची सुंदरपणे उलगडलेली उत्तर पडद्यावर पाहण्यात मजा येते . 

हा चित्रपट दोन प्रकारच्या लोकांना डोळ्यासमोर ठेवून तयार केला आहे . पहिला म्हणजे अरेंज मॅरेज झालेला  वर्ग जो की उघडच आपल्या देशात बहुसंख्य आहे . आपल्याला मनाप्रमाणे जोडीदार मिळाला नाही अशी  ठुसठुस कुठेतरी त्यांच्या मनात असते .लग्नानंतर एक खोली शेयर करणाऱ्या 'त्या' अनोळखी माणसासोबत  जुळवून घेण्यात त्यांचा बराच वेळ खर्च झालेला असतो . त्याला या चित्रपटातल्या नायक आणि नायिकेत  आपल प्रतिबिंब दिसु शकत . दुसरा प्रकार म्हणजे नॉस्टाल्जियामध्ये रमायला आवडणारे लोकं  . ज्यांच्या  जन्माचा आणि जडणघडणीचा काळ नव्वदच्या दशकातला आहे त्यांच्यासाठी या चित्रपटात नॉस्टाल्जियाची  बहार आहे . कुमार शानूचा आवाज , झुकवल्याशिवाय चालू  न होणारी बजाज स्कूटर ,चुन्याचा गिलावा दिलेल्या आणि पोपडे उडालेल्या घराच्या भिंती, ती अतिप्राचीन फोनची डबडी आणि कितीतरी  .अतिशय  झपाट्याने भोवंडून टाकणारे बदल पाहिलेल्या आणि त्यामुळे पंचविशी आणि तिशीतच नॉस्टाल्जिया आलेल्या  पिढीला हा चित्रपट या संदर्भामुळे नक्की आवडेल. 

चित्रपटभर नर्म विनोदाची पखरण आहे . नायकाच्या वडिलांचे चुरचुरीत संवाद जाम मजा आणतात . मध्यंतरानंतर चित्रपट थोडा गंभीर वळण घेतो . पण तोपर्यंत प्रेक्षकाला मानसिकदृष्ट्या जोडून घेण्यात  चित्रपटाने यश मिळवले असते .  

आयुषमान खुराणाने  भारीभरक्कम भूमी पेडणेकरच ओझ चित्रपटात वाहून नेल आहेच पण आपल्या संयत  संवेदनशील अभिनयाने चित्रपटपण आपल्या खांद्यावर वाहून नेला आहे . नायिकेच्या रोलमध्ये असणाऱ्या  भूमी पेडणेकरचा हा पहिला चित्रपट आहे आणि तिला अभिनयाची कसलीही पार्श्वभूमी नाही हे पटतच नाही (यापूर्वी ती यशराजमध्येच विपणन शाखेत काम करायची). आपल्या  पराभूत पण मनाने नितळ नवऱ्याबद्दल  तिला जे प्रेम वाटत ते तिन अतिशय अप्रतिमपणे दाखवल आहे . 'आंखो देखी'  मध्ये लक्ष वेधून घेणाऱ्या  संजय मिश्राने इथे पण आपल्या भूमिकेच चिज केल आहे .सर्वच सहाय्यक कलाकारांनी आपली काम चोख  बजावली आहेत . अजून एक महत्वाच म्हणजे या चित्रपटातून  संगीतदिग्दर्शक अनु मलिक आणि गायक  कुमार सानूच पुनरागमन झाल आहे . सानू तर काहीकाळ पडद्यावर दर्शनपण देऊन जातो . मनु  आनंद  या  गुणवान छायाचित्रकाराने नव्वदच्या दशकातल उत्तर भारतीय शहर अप्रतिमपणे टिपलं आहे .चित्रपट  उत्तरार्धात थोडा संथ वाटतो .चित्रपटाची लांबी किंचित कमी असती तर चित्रपट अजून परिणामकारक झाला  असता.दिग्दर्शक शरत कटारिया हा पूर्वी सातत्याने वेगळे चित्रपट देणाऱ्या रजित कपूर (आंखो  देखी,मिथ्या)  चा सहाय्यक दिग्दर्शक म्हणून काम करायचा.त्याची छाप त्याच्या कामावर दिसते . गेल्या काही वर्षात आलेला यशराजचा हा सर्वोत्तम चित्रपट आहे .दावत- ऐ -इश्क ,किल दिल ,बेवकुफिया या आपटलेल्या  चित्रपटानंतर यशराज 'दम लगा के हैशा' मुळे पुन्हा रुळावर येईल असे वाटते .आपल्या जोडीदाराबरोबर  (अरेंज मॅरेजवाले असाल तर दुधात साखर )जवळच्या चित्रपटगृहात जाऊन नक्की हा चित्रपट पहा .

No comments:

Post a Comment