Wednesday, 29 July 2015

' ट्रो' चा एक दिवस






धबधब्यासारख्या गर्दीशी झगडा करत 'ट्रो ' बसमध्ये चढला . जागा मिळाली नाही म्हणुन 'सिनियर सिटीझन ' साठी राखीव जागेवर बेधडक बसला . बाजुला उभ्या असणाऱ्या आजीकडे त्याने सोयीस्कर दुर्लक्ष केले . सकाळपासुन 'ट्रो ' ला मोबाईल चेक करायला वेळच मिळाला नव्हता . 'ट्रो ' ला सतत सोशल नेट्वर्किंग साईट वर पडीक राहण्याचा चस्का लागला होता . कारण सरळ होत . एरवी अतिशय सामान्य आयुष्य जगणाऱ्या 'ट्रो ' ला या वर्च्युअल आयुष्यात स्वतःचा असा आवाज मिळाला होता . बाजुच्या आडदांड गुजरात्याला आवडत नाही म्हणून स्वतःच्याच घरात चोरून मच्छी खाणाऱ्या 'ट्रो ' ला या सोशल नेट्वर्किंग साईटवर  देशाच्या पंतप्रधानापासून ते चवळीचे आरोग्याला होणारे फायदे या रेंज मध्ये कशावरही मुक्तपणे मत मांडता येत होते . 'ट्रो ' राजकीय आणि सामाजिक दृष्ट्या अतिशय जागरूक होता . म्हणजे तो तस समजायचा . त्याची एका पक्षावर आणि एका नेत्यावर अव्यभिचारी निष्ठा होती . हा नेताच देशाला महासत्ता बनवणार आहे आणि आपल्या पक्षात एकही भ्रष्टाचारी माणुस नाही अशी त्याने आपल्या मनाची समजूत घालुन घेतली होती . मग कोणी त्या पक्षाविरुद्ध किंवा नेत्याविरुद्ध काही बोलल की 'ट्रो ' त्याच्यावर ऑनलाईन हल्लाबोल करायचा . यथेच्छ  शिवीगाळ आणि वैयक्तिक विधान करायचा . विशेषतः अस करणार स्त्री असली की 'ट्रो ' ला अजुनच चेव चढायचा . ऑफिसमधल्या  वरिष्ठ मेनन बाईंचा राग तो त्या बाईवर काढायचा . त्या बाईच्या चरित्रावर आणि व्यवसायावर मनमुराद राळ उडवून झाली की 'ट्रो ' चा आत्मा शांत व्हायचा . वेळ मिळेल तस 'ट्रो ' दुसऱ्या धर्मावर , दुसऱ्या जातीवर , दुसऱ्या राज्यातून आलेल्या लोकांवर पण ऑनलाईन हल्लाबोल करायचा. 'ट्रो 'ने ही अशी ऑनलाईन 'कम्पार्टमेंटस' तयार केली होती आणि त्यात तो सुखाने राहत होता . काही लोक आपल्याला इन्टरनेट ट्रोल म्हणतात हे त्याला कळले होते . पण बदनाम हुए तो क्या हुआ नाम तो हुआ म्हणुन 'ट्रो ' खुश होता . आतापण  सोशल नेट्वर्किंग साईटवर एका आतंकवाद्याला फाशी देऊ नये म्हणुन काही लोकांनी राष्ट्रपतींना पत्र लिहिल्याच त्याला कळल आणि त्याच्या गोट्या मस्तकात गेल्या . या आतंकवाद्याला भरचौकात फाशी द्यायला हवी आणि त्याला सहानुभुती दाखवणाऱ्या लोकांना पाकिस्तानात पाठवुन द्यावे अशी आग्रही मागणी त्याने एका कॉमेंटमध्ये केली. मग त्याला थोडं बर वाटलं . बसमधून उतरून ऑफिसमध्ये धडपडत 'ट्रो ' शिरला . मेल उघडण्याअगोदर  आपल्या पीसीवर  त्याने बातम्या सांगणाऱ्या वेबसाईट उघडल्या . हे काय ? या सुंदर अभिनेत्रीने आपल्या दिवंगत नेत्याच नाव चुकीच लिहिल्याची बातमी वाचून त्याच रक्त खवळलं  . 'माजले आहेत साले हे बॉलीवुडवाले . रोज नवीन लोकांसोबत झोपतात . करोडो रुपये विनाश्रम कमवतात . फटके द्यायला पाहिजेत साल्यांना .' ट्रो ' च मध्यमवर्गीय मन कुरकुरत . वास्तविक पाहता आज सकाळीच पोराने विचारलेल्या 'गांधीजीच पुर्ण नाव काय ' प्रश्नाच उत्तर देताना त्याने 'मोहनलाल करमचंद गांधी अस उत्तर दिले होते . पण 'ट्रो 'च्या वर्चुअल जगात सेलिब्रिटी आणि विशेषतः स्त्री सेलिब्रिटीना माफी नव्हती . जितका मोठी सेलिब्रिटी तितकी त्याच्यावर अभद्र विधान करण्यात मजा अस त्याच साध सरळ समीकरण होत . दुपारी मिटिंगमध्ये मेनन बाई 'ट्रो ' वर चढ चढ चढल्या . सगळ्यांसमोर युजलेस फेलो म्हणाल्या . 'ट्रो ' ने निमुटपणे खाली मान घालुन सगळ ऐकल . सुन्नपणे आपल्या पीसीवर  आला . तीच फाशीची शिक्षा चर्चा एका पोस्टवर चालु होती . 'ट्रो ' ने पुन्हा गरळ ओकली . अतिरेक्याला सहानुभूती  दाखवणाऱ्या सगळ्यांना 'दडपून युजलेस फेलो म्हणाला . विरोधी मत असणाऱ्यांना पटापट 'ब्लॉक ' केले .
"मत पटले नाही की आपण सरळ ब्लॉक मारतो . माध्यमांच लोकशाहीकरण झालंय म्हणाव बच्चमजी. काही माध्यमवेश्यांची मक्तेदारी नाही आता इथे ." मनातल्या मनात 'ट्रो ' म्हणाला . कामाचा रगाडा संपवून ट्रो ' थकून भागून घरी येतो . दात अमळ पुढे असणारी पण त्याच्यावर जीव लावणारी बायको दरवाजा उघडते . गरम चहाचा कप हातात देते . तोवर 'ट्रो ' मोबाईल उघडून बातम्या वाचण्यात गर्क असतो . राष्ट्रपतींनी दहशतवाद्याचा दयेचा अर्ज फेटाळला हे वाचल्यावर 'ट्रो ' ला भेंडीच्या भाजीचे दोन घास जास्त जातात . ट्रो बेडवर पडला असतो . दिवगंत राष्ट्रपतींचे चुकीचे नाव टाकणाऱ्या अभिनेत्रीचा गोंडस चेहरा काही त्याच्या डोळ्यासमोरून जात नसतो . त्याची बायको येते . 'ट्रो ' कडे पाहून निर्व्याजपणे हसते . दिवसभर शिव्या देऊन आणि शिव्या खाऊन थकलेल्या 'ट्रो ' ला  ते हसू पाहून मनापासून बर वाटत . बायकोच्या चेहऱ्यात 'ट्रो ' ला त्या मुर्ख अभिनेत्रीचा चेहरा दिसायला लागतो . समाधानी चेहऱ्याने 'ट्रो ' दिवा मालवतो .

सगळ्या पक्षाच्या आणि विचारसरणीच्या आंधळ्या 'ट्रो ' ना समर्पित .  

Sunday, 26 July 2015

अपवादात्मक सुपरहिरो


       
                           

    स्पायडरमॅन, हल्क,  आयर्नमॅन, यांच्यासारख्या आणि इतरही अनेक लोकप्रिय सुपरहिरोंच्या निर्मितीमागचा 'ब्रेन ' एकच आहे . सध्या वयाच्या नव्वदीत असणारा स्टॅन ली नावाचा अवलिया . त्याने निर्मिलेले बहुतेक कॉमिक्स हिरो आता मोठ्या पडद्यावर पण आले आहेत आणि तिथेही प्रेक्षकांचा भरभरून प्रतिसाद मिळवत आहेत . तर अशा या स्टॅन लीने  सुपरहिरोबद्दल एक चांगल निरीक्षण नोंदवल होत . स्टॅन ली म्हणतो ,"कुठलाही सुपरहिरो जन्माला येत नाही . तो परिस्थितीने इतरांपेक्षा वेगळा बनत जातो आणि त्यामुळे त्याला पुढे जाउन महानायकत्वाचि कवचकुंडल लाभतात ." या आठवड्यात प्रदर्शित झालेल्या  'अ‍ॅण्टमॅन' चित्रपटातल्या अतिशय वेगळ्या सुपरहिरोला पण हे तंतोतंत लागु पडतं  .

सुपरहिरो म्हंटल्यावर आपल्या डोळ्यांसमोर जे  जे म्हणुन 'सरसकटीकरण ' येतात त्याला अ‍ॅण्टमॅन  अपवाद आहे . सामान्यपणे सुपरहिरो म्हंटल की 'लार्जर दॅन लाईफ' अशा काही प्रतिमा डोळ्यासमोर उभ्या राहतात . धिप्पाड शरीरयष्टी , आकर्षक व्यक्तिमत्व , अमानुष ताकत अशी काही  'सरसकटीकरण ' प्रेक्षकांनी सुपरहिरोना बहाल केलेली असतात . अ‍ॅण्टमॅन हा सुपरहिरो अशा सर्व  'सरसकटीकरण' करणाऱ्या नियमांना छेद देतो . या चित्रपटातला सुपरहिरो नावाप्रमाणेच मुंगीच्या आकाराचा आहे .  अॅण्टमॅन’ हा मार्व्हल कॉमिक्सच्या  इतर सुपरहिरोप्रमाणे आबालवृद्धांमध्ये प्रसिद्ध आहे. पण या 'अपवादात्मक' सुपरहिरोला पडद्यावर कितपत यश मिळेल याबद्दल साशंकता व्यक्त करण्यात येत होत्या . पण दिग्दर्शक पेटन रीड याने हे शिवधनुष्य उचलण्याचा प्रण केला . यात तो बऱ्यापैकी यशस्वी झाला आहे . खर तर या चित्रपटावर पुर्वी 'शॉन ऑफ द डेड ' आणि 'वर्ल्डस एंड ' सारखे भन्नाट चित्रपट देणारा एडगर राईट हा दिग्दर्शक काम करत होता. त्याने चित्रपटाची संहितापण तयार केली होती . पण काही मतभेदांमुळे तो या प्रोजेक्टमधून बाहेर पडला . अर्थातच त्याच्या जागी आलेल्या पेटन रीडने चांगली कामगिरी बजावली आहे . तरीसुद्धा एडगर राईटने हा चित्रपट केला असता तर तो कसा बनला असता अशी एक हुरहूर लागून राहते . पण राजकारण आणि सिनेमा या क्षेत्रात जरतरला फारसा अर्थ नसतो .

पॉल रूड या अभिनेत्याला मुख्य भुमिकेत कास्ट करून दिग्दर्शकाने अर्धी बाजी मारली आहे . पॉल हा अतिशय गुणी पण कायम दुय्यम भुमिका बजावणारा नट. व्यक्तिमत्व फारस भारदस्त नसल  तरी  त्याच्या अभिनयात एक 'सिन्सिरियटी' असते . स्पायडरमॅनची भुमिका पुर्वी बजावणार्या  टोबी माग्वायारची आठवण पॉल रूड करून देतो . या सुपरहिरो चित्रपटामध्ये मुख्य व्यक्तिरेखेइतकच मायकेल  डग्लसने साकारलेल्या पात्राला पण 'फुटेज ' आहे हे एक अजुन विशेष .

चित्रपटाच  कथानक १९८९  साली सुरु होत . डॉक्टर हॅन्क पाईम ( मायकेल  डग्लस) या शास्त्रज्ञाने असे तंत्रज्ञान विकसीत केले आहे की ज्यामुळे कुठलीही वस्तु किंवा सजीव प्राणी सुक्ष्म आकार धारण करू शकेल . मात्र आपले तंत्रज्ञान चुकीच्या हातात पडेल या भीतीने तो जिथे काम करत असतो तिथुन राजीनामा देतो  . कथानक नंतर आताच्या काळात आणल जात . स्वभावाने चांगला असणारा पण परिस्थितीमुळे छोटे मोठे गुन्हे करणाऱ्या  स्कॉटची(पॉल रूड)  ओळख प्रेक्षकांशी होते . घटस्फोट झालेल्या स्कॉटचा आपल्या मुलीवर खुप जीव असतो . त्याची माजी पत्नी त्याला इशारा देते की जर त्याला आपल्या मुलीला भेटायचे असेल तर त्याने  पुरेसा आर्थिक आधार देणे आवश्यक आहे . एक मोठा हात मारून आर्थिक ददात मिटवावी असा विचार करून स्कॉट आपल्या मित्रांसह एका मोठ्या चोरीचा बेत आखतो . पण घटनाक्रम असा घडत जातो की त्याच्या हातात माणसाचा आकार मुंगीइतका  करणारा पण कुठल्याही सामान्य माणसापेक्षा दसपट अधिक अधिक शारीरिक बळ देणारा सुट लागतो . ह्या अनपेक्षित शक्तीचे काय करायचे हे त्याला समजत नसतानाच त्याची गाठ डॉक्टर हॅन्क पाईम याच्याशी पडते . हॅन्क स्कॉटला तो सुट खलनायक
डॅरेन (कोरी स्टॉल) ला थोपवण्यासाठी थांबवण्याचा सल्ला देतो . हॅन्क पाईमने वापरलेले तंत्रज्ञान वापरून डॅरेनने पण असा सुट तयार करण्यात यश मिळवले आहे . हे तंत्रज्ञान दुष्ट प्रवृत्तीच्या काही लोकांना विकण्याचा त्याचा इरादा आहे . अशाप्रकारे जगाला याच्यापासून वाचवण्याची जबाबदारी  स्कॉट आपल्या अंगावर घेतो .  स्कॉट अॅण्टमॅनचा सुट घालुन जगाला एका मोठ्या संकटातुन कस वाचवतो याची कहाणी म्हणजे हा चित्रपट . 

हा चित्रपट लहान मुलांचा प्रेक्षक वर्ग डोळ्यासमोर ठेवुन तयार केला आहे हे सतत जाणवत राहात . चित्रपटात अनेक हलके फुलके क्षण आहेत जे चित्रपटाला मनोरंजक बनवतात . राजमौलीच्या 'एगा' चित्रपटात पण हिरो एका माशीच्या रूपाने पुनर्जन्म घेऊन खलनायकाचा बदला घेतो . अॅण्टमॅनची थीम पण याच्याशी थोडी मिळती जुळती आहे . चित्रपटात खलनायक आणि नायक सुक्ष्म अवतारात जाऊन एका 'ब्रीफकेस ' मध्ये एकमेकांशी लढतात असा एक सीन आहे . त्याच टेकिंग भन्नाट आहे . चित्रपटात तरुणपणीचा मायकेल  डग्लस इतका हुबेहूब दाखवला आहे की तंत्रज्ञाच्या कौशल्याची कमाल वाटते . राकेश रोशनच्या कारोबार नामक चित्रपटात असाच प्रयोग ऋषी कपुरसोबत केला होता . त्या फसलेल्या प्रयोगाची आठवण झाली तरी अंगावर काटा येतो . पुर्वार्धात चित्रपट थोडा रेंगाळतो आहे अस वाटू शकत मात्र नंतर वेगवान घटनांचा क्रम सुरु होतो . अभिनयाच्या आघाडीवर सर्वच कलाकारांनी उत्कृष्ट अभिनय केला आहे . 

ह्या वीकेंडला चित्रपटगृहात जाऊन तुम्ही नक्की हा मनोरंजक आणि एका सर्वार्थाने वेगळ्या सुपरहिरोला पाहु शकता . एक विशेष सुचना . मार्व्हलच्या सर्व चित्रपटामध्ये एकदम शेवटी चित्रपटाच्या चित्रपटमालिकेतल्या पुढच्या भागाची 'हिंट ' दिलेली असते . तशी ती या चित्रपटात पण आहे . त्यामुळे 'एंड क्रेडिट्स ' सुरु झाले की निघायची घाई मुळीच करू नका .  'एंड क्रेडिट्स ' संपल्यावर तुम्हाला ही 'हिंट ' पाहायला मिळेल . 

http://epaper.mimarathilive.com/epapermain.aspx?eddate=2015-07-26&edcode=820009




Sunday, 12 July 2015

मिनियंसची धमाल

                                                     
१९९८ साली रामगोपाल वर्माचा 'सत्या ' कसाबसा रखडत प्रदर्शित झाला तेंव्हा चित्रपटाची फारशी हवा नव्हती . हा चित्रपट हिंदी चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासातला एक 'माईलस्टोन' बनेल असे कुणी भाकीत केले असते तर लोकांनी त्याला वेड्यात काढले असते . पण 'माउथ टु माउथ  पब्लिसिटी' आणि समीक्षकांनी दिलेले अनुकूल मत यामुळे चित्रपटाची हवा तयार होऊ लागली . पण एक अजब गोष्ट घडत होती . चित्रपट बघून बाहेर पडणाऱ्या पब्लिकच्या तोंडी एकच नाव होत . भिकु म्हात्रेच. रांगडा , धसमुसळ्या आणि दिमागसे ज्यादा दिल से सोचनेवाल्या भिकु म्हात्रेवर पब्लिक जाम खुश होत . चित्रपटाच्या यशाच श्रेय पण त्या व्यक्तिरेखेला देण्यात आल .  सहव्यक्तिरेखेने मुख्य व्यक्तिरेखेला मात दिली असण्याच हे  एक उदाहरण . २०१० मध्ये  प्रदर्शित झालेल्या 'डेस्पिकेबल मी' या अॅनिमेशन चित्रपटाने लोकप्रियतेचे नवनवे उच्चांक प्रस्थापित केले . पण यातल्या मुख्य पात्राएवजी भाव खाऊन गेले ते 'मिनियंस' नावाने ओळखले जाणारी  पात्र . ओबडधोबड , विचित्र भाषेत बोलणाऱ्या आणि मजेशीर अशा या मिनियंसना न भुतो न भविष्यति अशी लोकप्रियता लाभली . २०१२ साली आलेल्या 'डेस्पिकेबल मी-२' ला पण बऱ्यापैकी लोकप्रियता मिळाली . तर या मिनियंसनाच मुख्य पात्र बनवून चित्रपट काढला तर तो किती लोकप्रिय होईल या  कल्पनेतुन  'मिनियंस' हा चित्रपट बनवण्यात आला . आपल्याकडेपण हा चित्रपट या आठवड्यात प्रदर्शित झाला आहे .

चित्रपटाची पहिली पंधरा मिनिट अक्षरशः भन्नाट आहेत . मिनियंस प्रागैतिहासिक काळापासून अस्तित्वात आहेत या कल्पनेभोवती हि पहिली पंधरा मिनिट गुंफली आहेत . सतत  सेवा करण्यासाठी एखादा मालक असण ही या मिनियंसची एक मुलभूत गरज असते .या मिनियंसनी डायनॉसॉरपासून ते नेपोलियनपर्यंत अनेक मालकांची    केलेली सेवा मस्त विनोदी ढंगात दाखवली आहे . एक वेळ अशी येते की या या मिनियंसनीना कुणी मालकच उरत नाही . आयुष्याचा  मुलभूत उद्देशच नसल्याने हे  मिनियंस सैरभैर होतात. मग केव्हिन , बॉब आणि स्टुअर्ट हे तीन या मिनियंस नवीन मालकाच्या शोधात बाहेर पडतात . नवीन मालकाच्या शोधाच्या प्रवासात त्यांची गाठ स्कारलेट ओवरकिल (पडद्यामागचा आवाज -सांड्रा बुलक ) ह्या खलनायिकेशी पडते .पुर्ण जगावर राज्य करण्याची तिची महत्वाकांक्षा असते . तिचे सहाय्यक म्हणुन काम करत असतानाच असा काही घटनाक्रम घडत जातो की जगाला आणि मनुष्यजातीला वाचवायची जबाबदारी या निरागस मिनियंसवर येउन पडते .

दुर्दैवाने 'डेस्पिकेबल मी' चित्रपटमालिकेत सर्व वयोगटातल्या प्रेक्षकांना भावुन जाणारे  मिनियंस इथे फक्त  लहान मुलांना भावतात . बाकी वयोगटातल्या प्रेक्षकांची निराशा होण्याची शक्यता आहे . चित्रपट वाईट नाही . नक्कीच मनोरंजक आहे पण त्याच्याकडून ज्या अपेक्षा बाळगल्या जात होत्या त्यांना तो पूरक ठरत नाही . कधीकधी ताटातली एखादी चटणी किंवा लोणच एवढ स्वादिष्ट असत की ताटातली भाजी सोडून आपण त्यावरच ताव मारतो . पण दुसऱ्या दिवशी  ताटात फक्त ती चटणीच मेन डिश म्हणुन आली असली की ती आवडत नाही . अगदी तसच 'डेस्पिकेबल मी' चित्रपटमालिकेत सर्वाना आवडलेले मिनियंस इथे मुख्य पात्र म्हणून फारसे गळी उतरत नाही . चित्रपटाची कथा पण फारशी पकड घेणारी नाही . चित्रपटात काही चांगले ट्विस्ट आहेत . थ्री डी मध्ये चित्रपट बघायला अजून मजा येते .

कुठल्याही पात्रासाठी  दिग्दर्शक कुणाचा आवाज निवडतो याला  अॅनिमेशन चित्रपटात खुप महत्व असते . दिग्दर्शक जोडगोळी काईल बाल्डा आणि पियरे कॉफिन यांनी अर्धी लढाई इथेच जिंकली आहे . सांड्रा बुलक, बर्डमॅन फेम मायकेल कीटन , जॉन हेम या कलाकारांची निवड पडद्यावरच्या पात्रांना आवाज देण्यासाठी करून त्यांनी बाजी मारली आहे .

चित्रपटाची सगळ्यात मोठी समस्या आहे ती म्हणजे खलनायिका स्कारलेट ओवरकिलच पात्र . 'डेस्पिकेबल मी' चित्रपटमालिकेत 'ग्रु ' या सुपरविलनच पात्र  प्रेक्षकांच्या मनावर ठसल होत .  स्कारलेट ओवरकिलच पात्र या आघाडीवर कमी पडत . स्वतंत्र कलाकृती म्हणुन हा चित्रपट चांगला असला तरी 'डेस्पिकेबल मी' चित्रपटमालिकेशी होणारी तुलना या चित्रपटाला मारक ठरणार आहे . हा चित्रपट समजण्यासाठी 'डेस्पिकेबल मी'  चित्रपट पाहणे आवश्यक नाही हि एक चांगली गोष्ट . थोड्याफार प्रमाणात हा चित्रपट या चित्रपटमालिकेचा 'प्रीक्वल ' आहे असे म्हंटले तरी हरकत नाही .

थोडक्यात काय तर ,घरात लहान मुल असतील आणि त्यांना खळखळून हसताना पहायचे असेल त्यांना नक्की चित्रपट बघायला घेऊन जा . पण तुम्ही 'डेस्पिकेबल मी' चित्रपटमालिकेचे आणि मिनियंसचे चाहते  आहात म्हणून चित्रपट बघायला जाणार असाल तर पदरी निराशा पडण्याची शक्यता आहे .

http://epaper.mimarathilive.com/epapermain.aspx?pgno=6&eddate=2015-7-12&edcode=820009










कुणीतरी आहे तिथे ............



मानस शास्त्रात एक  'स्टॉकहोम सिंड्रोम' नावाची संकल्पना आहे . अपहरण झालेली व्यक्ती अपहरणकर्त्याकडे आकर्षीत होणे किंवा एखाद्या दुष्कृत्याला बळी पडलेली व्यक्ती ज्याने हे कृत्य त्याच्यासोबत केले आहे त्याच्याकडेच आकर्षित होणे याला मानसशास्त्रात 'स्टॉकहोम सिंड्रोम' म्हणतात. हॉरर चित्रपट आणि प्रेक्षक यांच्या नात्यात कायम 'स्टॉकहोम सिंड्रोम' च्या छटा आढळतात . म्हणजे चांगले हॉरर चित्रपट (यात रामसे बंधु आणि भट्ट कंपनी अपेक्षित नाही हे चाणाक्ष वाचकांच्या  लक्षात आले असेलच) प्रेक्षकाला घाबरवतात , मध्येच झोपेतून दचकवुन उठवतात आणि अनेक प्रकारे मानसिक छळ करतात . पण चित्रपटगृहात चांगला हॉरर चित्रपट लागला आहे असे कळताच पुन्हा तोच भीतीदायक अनुभव घेण्यासाठी प्रेक्षकांची पावलं तिकडे वळायला लागतात . लोकांना भयपट का आवडतात त्याच हे मानसशास्त्रीय विश्लेषण .  हॉलिवुडने 
आतापर्यंत अनेक अप्रतिम भयपट दिले आहेत . पण त्यातदेखील 'इनसीडियस' चित्रपटमालिकेचे स्थान बरेच वरचे आहे . याच चित्रपटमालिकेतला पुढचा चित्रपट आणि यापूर्वीच्या भागांचा 'प्रीक्वल ' असणारा 'इनसीडियस-चॅप्टर थ्री ' या आठवड्यात आपल्याकडे तिकीटखिडकीवर प्रदर्शित झाला आहे .

अनेक हॉरर चित्रपट प्रेक्षकांना घाबरवण्यासाठी प्रचंड रक्तपात , किळसवाणे चेहरे आणि ग्राफिक्सवर विसंबुन राहतात . मात्र 'इनसीडियस' चित्रपटमालिका  याला अपवाद आहे .या  चित्रपटमालिकेतले  चित्रपट तुलनेने मर्यादित बजेटमध्ये बनवले जातात . हॉरर चित्रपट दिग्दर्शित करण्यातला दादा माणुस समजला  जाणारा  दिग्दर्शक  जेम्स वेन याचा ह्या चित्रपटमालिकेच्या यशात मोठा वाटा होता . मात्र 'इनसीडियस-चॅप्टर थ्री' या चित्रपटाच्या दिग्दर्शनाची धुरा यावेळेस ली व्हनाल याने सांभाळली आहे . ली हा चित्रपटमालिकेतल्या पुर्वीच्या चित्रपटांचा सहलेखक होता . या चित्रपटमालिकेची बलस्थान आणि प्रेक्षकांना असणाऱ्या अपेक्षा यांची त्याला पुरेपुर जाणीव आहे .  त्यामुळे जेम्स वेनकडून दिग्दर्शनाची धुरा घेण्यास तो सर्वार्थाने योग्य होताच . हा चित्रपट पाहिल्यावर लीने  अपेक्षांचं चीज केल आहे हे जाणवत .

चित्रपटाची कथा  चार पाच  ओळीत सांगण्यासारखी आहे . एका  आजारपणामुळे  अकाली  आईला कायमच  गमावुन बसलेली क़्वाइन (स्टेफनी स्कॉट) आपले विधुर वडील (डरमॉट मलरॉनी) आणि एक छोटा भाऊ यांच्यासोबत एका अपार्टमेंटमध्ये राहत असते . आईच्या म्रुत्युतुन ती अजुन सावरलेली नसते . आपल्या कर्तव्यकठोर वडिलांशी पण तीच फारस जमत नसत . अशाच एका एकाकी वेळी  क़्वाइन आपल्या मृत आईच्या आत्म्याशी संपर्क साधण्याचा अयशस्वी प्रयत्न करते . मात्र हा प्रयोग उलटतो . आईच्या आत्म्याएवजी एक दुष्ट आत्मा तिच्या संपर्कात येतो . तिच्या आत्म्यावर ताबा मिळवुन तिला आपल्या आधीन करण्याचा त्याचा प्रयत्न असतो . मात्र हा दुष्ट आत्मा आणि क़्वाइन यांच्यामध्ये एलिस (लिन शेय) हि मांत्रिक उभी असते . स्वतःच्या भुतकाळातील काही गोष्टींशी लढणारी आणि गेलेला आत्मविश्वास परत मिळवण्यासाठी झगडणारी एलिस या दुष्ट आत्म्याशी कशी लढते याची कहाणी म्हणजे 'इनसीडियस-चॅप्टर थ्री'. या फारसा मोठा जीव नसणाऱ्या कथेचा पडद्यावरील विस्तार मात्र अफलातुन म्हणता येईल असा आहे .

कुठलाही हॉरर चित्रपट प्रेक्षकाला सतत दीड ते दोन तास घाबरवत नाही . ते शक्य देखील नाही . चांगल्या हॉरर चित्रपटाचा डोलारा हा पाच ते सहा प्रसंगांवर अवलंबुन असतो . हे प्रसंग प्रेक्षकांना घाबरवण्यात यशस्वी झाले तर चित्रपट यशस्वी होतो . 'इनसीडियस-चॅप्टर थ्री' मध्ये प्रेक्षकांना घाबरून  सीटच्या कडेवर येउन बसायला लावणारे अनेक प्रसंग आहेत . दिग्दर्शक आणि लेखक ली व्हनाल याला  यशस्वी भयपट बनवण्याची 'नस ' कळली आहे हे या प्रसंगातुन जाणवते  . 'सरप्राईज एलीमेण्ट्स' चा सढळ वापर चित्रपटात केला आहे . रुढार्थाने या चित्रपटात नायक नायिका असे नाहीत . फक्त तीन महत्वाच्या व्यक्तिरेखा आहेत . याचा फायदा चित्रपटाच्या कथानकाला होतो . दुष्ट आत्मा आणि आजूबाजुच जग याच्यात चिरडल्या जाणाऱ्या निष्पाप क़्वाइनची भुमिका स्टेफनी स्कॉटने चांगली केली आहे . एलिसच्या भुमिकेत लिन शेय हिने छान रंग भरले आहेत . भुमिकेचा किंवा व्यक्तिरेखेचा स्वतःचा प्रवास असणारी हि एकमेव व्यक्तिरेखा होती आणि लिन शेयने  ती चोख बजावली आहे . चित्रपटात पडद्यावर दीर्घ शांततेचा अतिशय प्रभावी वापर केला आहे . कुठलाही मोठा धक्का देण्यापुर्वी या निरव शांततेचा प्रभावी वापर दिग्दर्शकाने प्रभावीपणे केला आहे .

सगळ्यात छोटी भयकथा कुठली आहे ? "पृथ्वीवरचा शेवटचा माणुस रूममध्ये एकटा बसला असतो आणि दरवाजा वाजतो ." अशा अर्थाची एक भयकथा काही दिवसांपूर्वी वाचनात आली होती . एक खोली आणि एकटा माणुस या कच्च्या मालावर अनेक हॉरर चित्रपटाची पायाभरणी झाली आहे . इनसीडियस-चॅप्टर थ्री मध्ये पण असे अनेक प्रसंग आहेत . पण हि गोष्ट पडद्यावर दाखवताना दिग्दर्शकाने अनेक अभिनव प्रयोग केल्याने चित्रपटाची खुमारी वाढली आहे . भयपट ह्या 'जॉनर' चे चाहते असाल तर चित्रपट आवर्जुन बघाच .






ही इज बॅक

संस्कृती , भाषा  यांचे  अडथळे पार  करून  जागतीक स्तरावर प्रसिद्ध  असण्याच भाग्य किती अभिनेत्यांना मिळत? चार्ली चॅप्लिन,  लिओनार्डो डी कॅप्रियो अशी काही नाव चटकन आठवतात .याच प्रभावळीत अजून एक नाव आहे ते म्हणजे  अरनॉल्ड श्वार्झनेगरच . लौकिकार्थाने अरनॉल्ड श्वार्झनेगर फारसा चांगला अभिनेता नाही . त्याच्या वाचिक  आणि कायिक अभिनयाला प्रचंड मर्यादा आहेत . त्याचा स्वतःचा असा जो  जागतिक  चाहता वर्ग आहे त्याला हे चांगलेच माहित आहे ; पण सगळ्यात महत्वाच म्हणजे स्वतः अरनॉल्ड श्वार्झनेगरला  पण आपल्या या मर्यादांची पूर्ण जाणीव आहे . त्याच्या दीर्घ कारकिर्दीत त्याने अभिनयाला वाव असणाऱ्या भूमिका केल्याच नाहीत .  पण आपल्याशी 'लॉयल' असणाऱ्या प्रेक्षकांना जे हवे ते भरपुर दिले . तुफान हाणामाऱ्या असणारे आणि कथानक मागच्या सीटवर असणारे चित्रपट ही त्याची खासियत .  समीक्षकांनी लाथाडले तरी मायबाप  प्रेक्षकांनी अरनॉल्डला भरपुर प्रेम दिले .   तो प्रेक्षक जपानमधला असो  , अमेरिकेमधला असो वा परभणीसारख्या एखाद्या लहान भारतीय शहरामधला असो . इतक्या विविध प्रकारच्या सामाजिक पार्श्वभूमी असणाऱ्या प्रेक्षकापर्यंत पोहोंचण्याच भाग्य फार कमी अभिनेत्यांना मिळत . म्हणजे   अरनॉल्ड श्वार्झनेगर कधीच  गोल्डन ग्लोब किंवा ऑस्करच्या शर्यतीत नसेल किंवा समीक्षकांकडून त्याला कधी वाह वाह पण मिळत नसेल पण त्याचा प्रेक्षक वर्ग जगभर विखुरला आहे आणि गल्लाबारीवर त्याचे चित्रपट बऱ्यापैकी पैसे मिळवतात हे त्याच्या कडव्या टीकाकारांना पण मान्य कराव लागेल . अशा या अरनॉल्ड श्वार्झनेगरचा  नवीन चित्रपट 'टर्मिनेटर जेनेसिस' या आठवड्यात प्रदर्शित झाला आहे.

'टर्मिनेटर' चित्रपटमालिका म्हंटल की आज वयाच्या  तिशीत  असणारे बरेच लोक 'नोस्ताल्जीया' मध्ये हरवुन जातात .  जेम्स कॅमेरून दिग्दर्शित 'टर्मिनेटर - जजमेंट डे ' या साय-फाय पटाने लोकांवर घातलेली मोहिनी आजही कायम आहे. त्या चित्रपटातली ती प्रसिद्ध 'सिग्नेचर ट्युन , 'अरनॉल्ड' च फडकत शरीरसौष्ठव , 'आय विल बी बॅक ' हा तुफान गाजलेला संवाद आणि जबरदस्त अॅक्शन सीन्स यामुळे हा चित्रपट खूप गाजला . नंतर मात्र या चित्रपटमालिकेतले पुढचे दोन चित्रपट फारसे यशस्वी झाले नाहीत . त्यामुळे आता या चित्रपटमालिकेचे दिवस भरले आहेत असे वाटत असतानाच या चित्रपटमालिकेतला पुढचा चित्रपट 'टर्मिनेटर जेनेसिस' दाखल झाला आहे . या चित्रपटाचे यश उतरणीला लागलेल्या या चित्रपटमालिकेला 'नवसंजीवनी ' देऊ शकत . आपल्यावर असलेल्या या प्रचंड जबाबदारीची जाणीव दिग्दर्शक अ‍ॅलन टेलर याला होती . त्याने एक चांगला आणि प्रेक्षकांना खिळवून ठेवणारा चित्रपट बनवुन जबाबदारीला न्याय दिला आहे .

चित्रपटाची कहाणी २०२९ सालात सुरु होते . चित्रपटमालिकेत  यापुर्वी दाखवल्याप्रमाणे माणुस आणि स्कायनेट नावाच्या  'आर्टीफ़िशियल इन्टलीजंस' मध्ये चालु असलेल्या  रक्तरंजित युद्धाचा लंबक सध्या  जॉन कॉनरच्या  (जेसन क्लार्क) नेतृत्वाखाली लढणाऱ्या मानवी फौजेकडे झुकला आहे . 'स्कायनेट' चा पराभव आता काही काळाचाच प्रश्न आहे असे दिसत असतानाच स्कायनेट एक शेवटची कुटील चाल खेळते . पाशवी शक्ती असणारा एक रोबो  टाइम मशीनने १९८२ या सालात स्कायनेट पाठवते . सारा कॉनर (एमिलिया क्लार्क) या जॉन कॉनरच्या आईला  ठार मारण्याची जबाबदारी या रोबोला दिलेली असते . जॉन कॉनरच्या आईलाच त्याच्या जन्माअगोदर ठार मारलं तर त्याचा जन्मच होणार नाही आणि पर्यायाने आपले पुढचे सगळे पराभव टळतील असा   'स्कायनेट' चा हिशेब असतो . आपल्या आईचा या रोबोपासून बचाव करण्यासाठी जॉन कॉनर आपला जवळचा साथीदार काईली रीस (जे कोर्टनी) याला १९८२ या सालात पाठवतो . काईली रीस जेंव्हा त्या काळात पोहोंचतो तेंव्हा सारा कॉनरच  रक्षण   'गार्डियन   ' (अरनॉल्ड श्वार्झनेगर) नावाचा एक रोबो करत आहे हे  पाहून त्याला धक्का बसतो . थोड्या वादावादीनंतर  असे ठरते की आपणच स्कायनेट चा जन्मापुर्वीच विध्वंस करावा जेणेकरून मानवजातीचा भविष्यकाळातील संघर्ष टळेल . त्यासाठी  काईली रीस, सारा कॉनर  आणि गार्डियन पुन्हा टाइम मशीनने २०१७ सालात जातात . हि त्रयी आपल्या मिशन मध्ये यशस्वी होते का ? मानवजातीचा संहार टळतो का या प्रश्नाची उत्तर 'टर्मिनेटर जेनेसिस' हा चित्रपट पाहताना मिळतात .

मागच्या दोन भागांपेक्षा हा भाग खुपच रंगतदार आहे . घटना इतक्या वेगाने घडतात की पटकथा पडद्यावर रेंगाळत आहे असे एकदाही वाटत नाही . मात्र दोन गोष्टी अशा आहेत ज्या नवीन प्रेक्षकांना खटकू शकतात . सर्वप्रथम म्हणजे चित्रपटमालिकेतल्या या भागाची मजा लुटायची असेल तर तुम्ही पहिले दोन भाग पाहिले  असणे आवश्यक आहे . नाहीतर या चित्रपटातले अनेक संदर्भ डोक्यावरून जाण्याची शक्यता आहे . दुसर म्हणजे कालप्रवासाचे अनेक किचकट संदर्भ इथे आहेत . चित्रपटातली पात्र कालप्रवास करून वेगवेगळ्या कालखंडात जातात . त्यामुळे त्यांचे वयाचे संदर्भ बदलत जातात . उदाहरणार्थ एका प्रसंगात  जॉन कॉनर आणि त्याची आई सारा कॉनर एकमेकासमोर येतात तेंव्हा जॉन कॉनर वयाने आपल्या आईपेक्षा खुप मोठा दिसत असतो . हे असे का होते हे जाणून घेण्यासाठी इथे घडणाऱ्या विविध 'टाईमलाइन' लक्षात ठेवाव्या लागतात आणि  यात सर्वसामान्य प्रेक्षक गोंधळुन जाण्याची शक्यता वाढते . मात्र एकदा हे दोन अडथळे पार केले तर हा चित्रपट खुपच मनोरंजक आहे . चित्रपटाच्या सुरुवातीला स्कायनेट पृथ्वीवर अणुहल्ला करून लाखो मनुष्यांना ठार मारते हा प्रसंग अंगावर येणारा वाटतो . थ्री डी तंत्रज्ञानात हा चित्रपट अजुनच मनोरंजक वाटतो .

भावना म्हणजे काय हे माहित नसणाऱ्या निर्विकार 'रोबोट ' च्या भुमिकेत शिरण्यासाठी अर्थातच   अरनॉल्डला फारसे कष्ट घ्यावे लागत नाही . आपल्या एकोळी 'पंचेस ' व्यवस्थित मारत त्याने भुमिका छान बजावली आहे . चित्रपटात  सर्वोत्कृष्ट भुमिका बजावली आहे ती एमिलिया क्लार्कने . भुमिकेच्या विविध भावछटा आणि जबरी  अॅक्शन सीन्स तिने सारख्याच तडफेने केले आहेत . काईली रीसच्या भुमिकेत जे कोर्टनीने  तोलामोलाची साथ दिली आहे . चित्रपटाचे खरे नायक म्हणजे पडद्यामागचे थ्री डी तंत्रज्ञ आणि ग्राफिक्स बनवणारे लोक आहेत . चित्रपट कुठेही न रेंगाळता सतत प्रवाही वाटतो यासाठी संकलक रॉजर बार्टोनला पैकीच्या पैकी गुण .

“No good movie is too long and no bad movie is short enough.” ख्यातनाम समीक्षक रॉजर एबर्ट याने चांगल्या आणि वाईट चित्रपटातली सीमारेषा या वाक्यात स्पष्ट केली आहे . 'टर्मिनेटर जेनेसिस' नक्कीच या वाक्याच्या सुरुवातीला आलेला चांगल्या चित्रपटाचा निकष पुर्ण करतो असे म्हणावे लागेल .

http://epaper.mimarathilive.com/story.aspx?id=737&boxid=7747250&ed_date=2015-07-05&ed_code=820009&ed_page=6







साचे मोडणारा हेरपट



"It is not always easy. Your successes are unheralded--your failures are trumpeted."
President John F. Kennedy, CIA Headquarters, 28 November 1961

गुप्तहेर खात म्हंटल की मराठी माणसाला थेट बहिर्जी नाईक आठवतो आणि चाणक्याचे कोटस वैगेरे आठवायला लागतात . एरवी गुप्तहेर खात्याची आठवण आपल्याला कुठे बॉम्ब स्फोट झाला की खापर फोडायला आणि शिव्या घालायला कुणीतरी पाहिजे तेंव्हाच होते. वर केनेडी यांनी  म्हणल्याप्रमाणे, त्यांच्या  यशोगाथा कुणाला कळत नाहीत मात्र यांच्या अपयशाचा सार्वजनिक पंचनामा होतो. मात्र हॉलिवुड चित्रपटांच्या कृपेने या व्यवसायालापण चांगलीच लोकप्रियता लाभली आहे . जेम्स बॉन्डच्या  चित्रपटाना मिळालेल्या घवघवीत यशामुळे नंतर जेसन बोर्न चित्रपटत्रयी , छोट्या आणि मोठ्या पडद्यावर गाजलेले  शेरलॉक होम्स असे अनेक गुप्तहेर कथानकाच्या केंद्रबिंदू  असणाऱ्या कलाकृती तयार झाल्या  . ह्या चित्रपटाना चांगलाच लोकाश्रय मिळाला  . मात्र एकाच विषयावर अनेक कलाकृती तयार होण्याचे काही साईड इफेक्ट्स असतात . सगळ्यात महत्वाचा साईड इफेक्ट्स म्हणजे  गुप्तहेरांची  काही हास्यास्पद 'सरसकटिकरण ' (Generalizations ) तयार झाली .   हॉलिवुडमध्ये असले हास्यास्पद 'सरसकटिकरण ' प्रमाण मानुन त्यांची खिल्ली उडवणारे  'पॅरोडी मुवीज ' अतिशय लोकप्रिय आहेत.  उदाहरणार्थ  हॉरर चित्रपट    आणि  त्यांच्यात   अनुपस्थित असणाऱ्या  तर्क -कार्यकारण भावाच्या अभावाची खिल्ली उडवणारी  'स्क्रीम ' हि चित्रपटमालिका.  जेम्स बॉन्ड या पात्राचे  'स्टिरियोटाईप' वापरून तयार  केलेला 'जॉनी इंग्लिश ' हा चित्रपट याचे अजून एक उदाहरण . या प्रकारच्या चित्रपटाला एक विशिष्ट प्रेक्षक वर्ग असतो आणि कला माध्यमाच्या दृष्टीने विचार केला असता हे चित्रपट फारसे 'महत्वाकांक्षी ' मानले  जात नाहीत . मात्र या आठवड्यात प्रदर्शित झालेला  'स्पाय ' हा विनोदी हेरपट  या नियमाला अपवाद ठरण्याचा जोरदार प्रयत्न करतो  .

प्रत्येक संस्थेत किंवा कामाच्या ठिकाणी काम करणाऱ्या लोकांचे दोन प्रकारात वर्गीकरण करता येते .  प्रत्यक्ष 'फिल्ड ' मध्ये काम करणारे  आणि 'डेस्क ' वर काम करणारे म्हणजे पडद्यामागचे कलाकार  , हे ते दोन प्रकार . पण संस्थेच्या यशाचे श्रेय सामान्यतः पडद्यावरच्या कलाकारांना म्हणजेच 'फिल्ड ' वर काम करणाऱ्या लोकांना मिळते . भरीव योगदान देऊन पण  'डेस्क ' वर काम करणारे लोक दुर्लक्षितच राहतात . या वैश्विक नियमाला अपवाद नाहीतच . मग ते वर्तमानपत्राचे ऑफिस असो , आय टी असो वा जगद्विख्यात गुप्तहेर संघटना सीआयए  असो . सीआयएमध्ये  विश्लेषक म्हणुन काम करणारी सुझान कुपर (मेलिसा मेकार्थी) ही नेहमीच आपल्या कामात पुरेपूर योगदान देत असते . पण तिच्या या कामाचे श्रेय मात्र नेहमीच ब्राडली फाईन (ज्यूड लॉ) हा 'फिल्ड सिक्रेट एजंट घेऊन जात असतो . मात्र फाईनला सुझानच्या या योगदानाची पुर्ण जाणीव आहे . सुझानच मन या रांगड्या फाईनवर  जडल आहे . मात्र विध्वंसकारी अण्वस्त्र माफियांच्या हाती पडू नये म्हणून जीवाचा धोका पत्करणारा फाईन या मोहिमेत रायनाच्या (रोझ बायरन )  हातुन मारला जातो . दरम्यान असेही लक्षात येते  की  सीआयएच्या  सगळ्या फिल्ड एजंटची नाव रायनाला कळली आहेत . म्हणुन अनुभवी  एजंट न पाठवता असा एखादा नवीन माणुस या  प्रकरणाची तड  लावण्यासाठी पाठवणे भाग असते ज्याला शत्रू ओळखत नाही . म्हणुन या मोहिमेसाठी सुझानची निवड होते . सिक्रेट एजंटचे जे जे म्हणुन काही 'स्टिरियोटाईप ' असतात,  त्यात सुझान कुठेच फिट बसत नाही . सुझान आत्मविश्वास नसणारी , वेंधळी , स्थुल , अनाकर्षक अशी चाळीस वर्षीय महिला आहे . मात्र तिची सहकारी आणि मैत्रीण नान्सी (मिरांडा हार्ट ) तिला धीर देते . पण तिचा अजुन एक सतत बढाया मारणारा आणि आपले फिल्ड वरचे किस्से रंगवुन सांगणारा बोलभांड सहकारी  रिक फोर्ड (जेसन स्टेथम) याचा सुझानला या मोहिमेवर पाठवायला विरोध असतो . सुझानला फिल्डवर सिक्रेट एजंट पाठवायच्या निर्णय कसा चुकीचा आहे हे ठासुन सांगुन तो नौकरी सोडतो आणि एकटाच कामगिरी बजावायचा निश्चय करून निघुन जातो . सुझान कामगिरीवर पॅरीस , रोम , बल्गेरिया असे देश पालथे घालत निघते . तिच्या या यशस्वी कामगिरीची नर्मविनोदी कथा म्हणजे 'स्पाय '.

दिग्दर्शक पॉल फिगच सगळ्यात मोठ यश म्हणजे चित्रपटात  'पॅरोडी मुवीजचे अनेक नियम वापरून जरी व्यक्तिरेखा उभ्या केल्या असल्या तरी उत्तरार्धात त्या व्यक्तिरेखांना स्वतःचा असा एक रंग प्राप्त होतो . उदाहरणार्थ ज्यूड लॉ ने साकारलेल्या व्यक्तिरेखेवर जेम्स बॉन्डचा जाणवण्याइतपत प्रभाव आहे मात्र नंतर त्या व्यक्तिरेखेला स्वतःचा असा एक साचा मिळतो .  हीच  गोष्ट  सगळ्या व्यक्तिरेखांना लागू पडते . त्यामुळेच वर उल्लेख केल्याप्रमाणे हा एक 'महत्वाकांक्षी ' आणि हेरपटाना एक वेगळे वळण देणारा ट्रेंड सेटर चित्रपट ठरू शकतो . सुझान खलनायकाचा रोमच्या रस्त्यावरून  पाठलाग करते  तो प्रसंग अफलातून आहे . उत्तरार्धात प्रेक्षकाला आश्चर्यचकित  करणारे  अनपेक्षित असे धक्के आहेत . अभिनय ही चित्रपटाची सगळ्यात मोठी जमेची बाजु आहे . सुझानच्या भुमिकेत मेलिसा मेकार्थीने सुंदर रंग भरले आहेत . पण खरी कमाल केली आहे ती तिच्या मैत्रिणीच्या भूमिकेत असणाऱ्या मिरांडा हार्टने . सुझान वर घारीसारख लक्ष ठेऊन असणारी भोळी भाबडी मैत्रीण तिने विनोदाचे रंग भरत अफलातून साकारली आहे . पडद्यावरील गुप्तहेराचे सगळे स्टिरियोटाईप मुर्तिमंत असणारा  पण फिल्डवर  नाकाम असणाऱ्या रिकी फोर्डची भुमिका जेसन स्टेथमने मस्त केली आहे . सध्याचा आघाडीचा अॅक्शन हिरो असणाऱ्या जेसनने  स्वतःची खिल्ली उडवणारी आणि मध्यवर्ती नसणारी भुमिका करणे हे दाद देण्यासारखे आहे . चित्रपट संथगतीने सुरु होतो . मात्र नंतर घटनाक्रम वेग पकडायला लागतो आणि प्रेक्षक पडद्यावरच्या कथानकात गुंतुन जातो .

जेम्स बॉन्डच्या  चित्रपटानी हेरपट या 'जॉनर' वर एक स्वतःचा न पुसता येणारा ठसा उमटवला आहे . हा प्रभाव अनेक दिग्दर्शकांना टाळता येत नाही . 'स्पाय ' चित्रपटाकडून सुरुवातीला फारशा अपेक्षा त्यामुळे कुणाला नव्हत्या . मात्र अनपेक्षित सादरीकरणामुळे चित्रपटाला समीक्षक आणि प्रेक्षक दोघांकडूनही पसंतीची पावती मिळाली आहे . कथेच्या 'ट्रीटमेंट' च्या दृष्टीने हा चित्रपट ट्रेंड सेटर  आहे असे म्हंटले तरी चालेल .  हेरपट आवडत असतील तर जवळच्या चित्रपटगृहात जाउन हा चित्रपट नक्की बघा . अगदी जेम्स बॉन्डचे चाहते असाल तरी .

http://epaper.mimarathilive.com/epapermain.aspx?pgno=6&eddate=2015-06-21&edcode=820009







तोच खेळ पुन्हा एकदा ...



                                                   

     एडवर्ड विल्सन हे प्रख्यात पुलीत्झर विजेते प्राध्यापक आणि लेखक आहेत . त्यांच्या एका शोधनिबंधात त्यांनी असे म्हंटले आहे की , जगाला वेगळे वळण देणाऱ्या शक्ती या ऐतिहासिक नसतात तर जैविक असतात . याच अतिशय योग्य उदाहरण म्हणजे पृथ्वीवर एकेकाळी निरंकुश वावर असणारे डायनॉसॉर  हे अवाढव्य प्राणी धुमकेतूची धडक बसुन नामशेष झाले . ही घटना घडली नसती तर मानवाची उत्क्रांती कशी झाली असती ? आपला सगळ्यांचा पुर्वज असणारा आदिमानव या अमानुष ताकदवान प्राण्यांसमोर तग धरू शकला असता का हा आपल्या  सध्याच्या अस्तित्वाच्या अनुषंगाने असणारा लाख मोलाचा प्रश्न आहे . यामुळेच की काय , आपल्यापुर्वी पृथ्वीवर राज्य करणाऱ्या डायनॉसॉरबद्दल मानवाला प्रचंड आकर्षण आहे . स्टीव्हन स्पीलबर्ग या अवलिया दिग्दर्शकाने मानवी मनाची ही गरज ओळखुन  'ज्युरासिक पार्क' नावाचा  चित्रपट तयार केला . डायनॉसॉरच रक्त पिताना गोठला गेलेल्या एका डासापासून डायनॉसॉरचे डी एन ऎ  मिळवुन शास्त्रज्ञांच्या मदतीने जॉन हेमंड नावाचा उद्योगपती पुन्हा या महाकाय प्राण्याचं पुनर्निर्माण कस करतो हे या विज्ञान काल्पनिकेत दाखवलं होत  . ह्या चित्रपटाने तिकीट खिडकीवर घवघवीत यश मिळवलं . नंतर या कल्पनेचे चित्रपटमालिकेत रुपांतर करून अजून दोन चित्रपट बनवले . त्यांना पण चांगल यश मिळाल . भारतात पण या चित्रपटमालिकेचा  मोठा चाहतावर्ग आहे . याच चित्रपट मालिकेचा चौथा भाग 'जुरासिक वर्ल्ड' अपेक्षांचं मोठ ओझ  घेऊन या आठवडयात प्रदर्शित झाला आहे .

यावेळेस दिग्दर्शनाची धुरा  स्पीलबर्गऐवजी  कॉलिन ट्रेवॉरो या तुलनेने नव्या दिग्दर्शकाने सांभाळली आहे .  हा चित्रपट देखील पूर्वसुरीपेक्षा काहीबाबतीत वेगळा आहे . पूर्वी तत्कालीन कथानायकांचा मुकाबला फक्त अवाढव्य डायनॉसॉरशी  होता . यावेळेस मात्र डायनॉसॉर फक्त आकाराने मोठे नाहीत तर चक्क बुद्धिमान पण आहेत . ते  निरीक्षण करतात , विचार करू शकतात आणि मानवांना मारणे हा त्यांच्यासाठी चक्क 'खेळ ' आहे . जुरासिक पार्कची देखभाल आणि धुरा सांभाळण्याचे काम आता सायमन मसरानी  (इरफान  खान) या  महत्वाकांक्षी उद्योगपतीच कार्पोरेशन  सांभाळत आहे . हे पार्क आता एक 'टुरिस्ट डेस्टिनेशन ' म्हणुन लोकांसाठी खुले करण्यात आले आहे . त्यामुळे 'जुरासिक पार्क ' ला पण आता अर्थव्यवस्थेचे नियम लागू व्हायला लागले आहेत . लोकांना सतत काहीतरी वेगळे देण्याच्या खटपटीत मसरानि  कार्पोरेशनने अजून आकाराने अक्राळविक्राळ डायनॉसॉर तयार केले आहेत . पण हे नवे प्राणी  बौद्धिकदृष्ट्या उत्क्रांत झाले आहेत याची त्यांना कल्पना नाही . कर्तव्याला  नेहमी भावनांपेक्षा प्राधान्य देणारी क्लेयर (ब्रेस डालास हावर्ड) ही तिथली एक वरिष्ठ अधिकारी आहे . ऑवेन ग्रीडी (ख्रिस प्रॅट  ) हा तिथेच डायनॉसॉरच्या विशिष्ट जमातीला ट्रेनिंग देण्याच काम करत आहे . डायनॉसॉरना ट्रेनिंग देऊन त्यांना प्रशिक्षित करता येत अशी ऑवेनची थियरी आहे .   लहान मुल आणि अजस्त्र डायनॉसॉर असा लोकांना आवडणारा 'विरोधाभास ' या चित्रपटात पण आहे . क्लेयरचे दोन अल्पवयीन पुतणे या पार्कला भेट द्यायला येतात . ते काही विचित्र संयोगाने धोकादायक क्षेत्रात शिरायला आणि हे नवीन 'उत्क्रांत ' डायनॉसॉर मानवी हलगर्जीमुळे पिंजऱ्यातून सुटायला एकच गाठ पडते . आणि सुरु होतो गतिमान पाठलागाचा नवीन खेळ . पार्क मध्ये अडकून पडलेले  तब्बल वीस हजार टुरिस्टपण या डायनॉसॉरच्या तडाख्यात सापडतात . याही परिस्थितीचा फायदा स्वतःच्या स्वार्थासाठी करू पाहणारा तिथला सुरक्षाप्रमुख विक हॉस्किंस (विंसेंट डी'ओनोफ्रियो) याच्यामुळे परिस्थिती अजुनच गंभीर बनते . अशात क्लेयर ऑवेनला  घेऊन आपल्या पुतण्याना शोधण्यासाठी धोकादायक क्षेत्रात शिरते . अर्थातच चित्रपटमालिकेतल्या पहिल्या चित्रपटाच्या  कथानकाचा प्रभाव या चित्रपटाच्या कथानकावरपण आहे हे उघड आहे . पण गेल्या बावीस वर्षात तंत्रज्ञानात झालेल्या प्रगतीचा पुरेपूर फायदा दिग्दर्शकाने उचलला आहे . थ्री डी तंत्रज्ञानाचा अतिशय प्रभावी वापर  चित्रपटात आहे . विशेषतः दोन विशालकाय डायनॉसॉरच्या लढतीचा प्रसंग अंगावर रोमांच आणणारा आहे . हा चित्रपट बघायचा असेल तर तो थ्री डी मध्येच बघणे क्रमप्राप्त आहे . जुरासिक पार्कची सुंदरता भव्य लॉंग शॉटसचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करून अप्रतिमपणे पडद्यावर दाखवली आहे .

अभिनयाच्या  आघाडीवर ख्रिस प्रॅट आणि ब्रेस डालास हावर्ड या जोडीने भूमिकेला न्याय दिला आहे . पण आपल्यासाठी महत्वाची असणारी अजून एक गोष्ट म्हणजे इरफान खानच  चित्रपटात असलेल भरीव योगदान . काही वर्षापूर्वी भारतीय अभिनेत्यांनी हॉलिवुड फिल्म्समध्ये छोट्या किरकोळ भुमिका कराव्यात का यावर चर्चा झडल्या होत्या (याचाच अजून एक भाग म्हणजे  आघाडीच्या मराठी अभिनेत्यांनी हिंदी चित्रपटात नौकर किंवा घरगड्याच्या भूमिका कराव्यात का यावर पण रसभरीत चर्चा झाल्या होत्या ). म्हणजे आपल्याकडचा महानायक म्हणवल्या जाणाऱ्या  अमिताभ बच्चनने  एका हॉलिवुड चित्रपटात निव्वळ दोन मिनिटाची भुमिका केली होती . 'इस्ट इज इस्ट ' मधल्या ओम पुरीसारखे काही निवडक अपवाद वगळता बहुतेक भारतीय अभिनेत्यांनी हॉलिवुड फिल्म्समध्ये किरकोळ भूमिका करण्यात धन्यता मानलेली दिसते . या ट्रेंडला छेद देण्याच काम शेवटी इरफानने केले आहे . इरफान हा किती गुणी अभिनेता हे वेगळे सांगायची गरज नाहीच . या चित्रपटातपण त्याने आपली भुमिका चोख बजावली आहे .  हा चित्रपट पाहिल्यावर आपण चित्रपटनिर्मितीच्या प्रत्येक क्षेत्रात हॉलिवुडपेक्षा किती वर्ष मागे आहोत अशी तुलना मनात सुरु होते . विज्युअल इफेक्ट्सचा सढळ वापर चित्रपटाला चित्रपटमालिकेतील इतर चित्रपटांपेक्षा काही बाबतीत सरस बनवतो .

पृथ्वीवर निरंकुश राज्य करणारा डायनॉसॉर हा प्राणी निसर्गाच्या एका फटक्याने नामशेष झाला . आपल्याला आव्हान देणार कुणीच नाही या गुर्मीत वसुंधरेचा विध्वंस करणाऱ्या मानव जातीला उद्या नामशेष होण्याचा प्रसंग आला तर 'जुरासिक वर्ल्ड ' च्या धर्तीवर भविष्यकाळात   त्यावेळेस पृथ्वीवर राज्य करणाऱ्या  प्राण्याने  मानवांचा  एखादा 'पार्क ' तयार केला  तर त्याचे नाव काय असेल असा अस्वस्थ करणारा प्रश्न 'जुरासिक वर्ल्ड ' पाहिल्यावर पडला तर तो 'बोनस' समजावा .

http://epaper.mimarathilive.com/story.aspx?id=729&boxid=6185848&ed_date=2015-6-14&ed_code=820009&ed_page=6












लादल्या गेलेल्या चिरतारुण्याची कथा










‘द पिक्चर ऑफ डोरियन ग्रे’ मध्ये ऑस्कर वाइल्ड लिहितो ,"काही  गोष्टी खूप मुल्यवान असतात कारण त्या जास्त वेळ टिकत नाहीत ." या अजरामर कादंबरीमधल मुख्य पात्र डोरियन ग्रे याच कारणाने आपले तारुण्य जपण्यासाठी अखंड धडपड करत असते . अगदी पडेल ती किंमत देऊन . ज्ञानपीठकार वि . स . खांडेकर  यांचा विषयासक्त ययाति  देवाकडे चिरतारुण्य मागतो . नंतर  स्वतःच्या मुलाचेच तारुण्य ओरपुन घेतो आणि  नंतर  हे  तारुण्य पण संपल्यावर पुढे काय या प्रश्नाने अस्वस्थ होतो . 'चिरतारुण्य या कल्पनेने सुदूर इंग्लंडमधल्या ऑस्कर वाइल्ड या शापित यक्षाला आणि  आपल्याकडच्या काळाच्या कित्येक योजने पुढे असणाऱ्या खांडेकर या अवलिया लेखकाला भुरळ घातली यात आश्चर्य नाही . पुनर्जन्म , अमरत्व , परिसाचा दगड या सार्वकालिक आणि वैश्विक 'मृगजळी ' कल्पनांप्रमाणेच 'चिरतारुण्य ' हि कल्पना पण कलावंताना भुरळ पाडत आली आहे . चिरतारुण्य संकल्पनेभोवती फिरणाऱ्या  बहुतेक कलाकृतींमध्ये एखादे पात्र चिरतारुण्याचा पाठलाग करताना दिसते . पण एखाद्यावर हे 'चिरतारुण्य इच्छा नसताना लादले गेले असले तर काय होईल या थोड्या वेगळ्या प्रश्नांचा धांडोळा या आठवडयात प्रदर्शित झालेला 'द एज ऑफ अ‍ॅडलाइन' हा  चित्रपट घेतो .


चित्रपटाची सुरुवात होते ती १९३७ सालात . २९ वर्षीय अ‍ॅडलाइन बोमॅन (ब्लेक लाइवली) हि एका जीवघेण्या अपघातातुन आश्चर्यकारकपणे  बचावते . पण या अपघातामुळे तिच्या डि एन ए मध्ये काही बदल होतात आणि त्याचा परिणाम म्हणुन तिच शारीरिक वय वाढण्याची  प्रक्रिया थांबते . काही वर्षांनतर हि गोष्ट तिच्या आणि तिच्या आजूबाजूच्या लोकांना ठळकपणे जाणवायला लागते . तिच्या चिरतारुण्याचे  रहस्य जाणुन घेण्यात  रस असणारे  काही लोकपण तिच्या मागे लागतात . पुढच जीवन प्रयोगशाळेत 'गिनिपिग ' बनुन राहण्यापेक्षा अ‍ॅडलाइन भुमिगत होऊन नवीन जीवन सुरु करण्याचा निर्णय घेते . आपली मुलगी फ्लेमिंग  (एलेन बर्स्टिन ) हिची परवानगी घेऊन ती राहती जागा सोडते . पण हा निर्णय आचरणात आणायला सोपा नसतो . तीच चिरतारुण्य आणि वय न वाढणे हे एका विशिष्ट काळानंतर लोकांपासुन लपुन राहणे शक्य नसते . त्यामुळे तिला वारंवार आपल्या वास्तव्याच्या जागा बदलाव्या लागत असतात . दरम्यान तिच्या आयुष्यात काही पुरुष पण येतात पण तिच्या या रहस्यामुळे त्यांच्यात होणाऱ्या जवळिकीला मर्यादा पडत असतात . या लपुन छपुन जगण्याचा आणि एकाकीपणाचा अ‍ॅडलाइनला मनापासुन वीट आला असतानाच तिच्या आयुष्यात पुन्हा एक आशा जागृत होते . एलिस जोन्स (मिशेल हुसमॅन) हा तरणाबांड श्रीमंत तरुण तिच्या आयुष्यात येतो . प्रेमात पडलेल्या अ‍ॅडलाइनला पुन्हा आयुष्यात रस वाटायला लागतो . पण एव्हाना 'त्या ' अपघाताला  अनेक  दशक होऊन गेली असतात .  अ‍ॅडलाइन हि तब्बल १०६ वर्षाची झालेली  असते . तिची मुलगी पण आता बरीच वृद्ध झाली आहे . आपले वयाचे रहस्य एलिसपासुन लपवून ठेवावे का त्याला सर्व सांगुन टाकावे  या द्विधा मनस्थितीत अ‍ॅडलाइन सापडते . अ‍ॅडलाइन पुढे काय करते ? तिच्या आयुष्याची सुखांतिका होते का  शोकांतिका ? या  सगळ्या प्रश्नांची उत्तर 'द एज ऑफ अ‍ॅडलाइन' चित्रपट पाहताना मिळतात .

दिग्दर्शक ली टोलँड क्रेगरला मानवी भाव भावना  केंद्रबिंदू असणारे चित्रपट करायला आवडतात . त्याचा यापूर्वीचा भावाच्या भावी वधूच्या प्रेमात पडणाऱ्या नायकाची कथा सांगणारा 'द व्हिशियस काइंड ' आणि  आयुष्याचे गणित पुन्हा उलगडु पाहणाऱ्या घटस्फोटीत दाम्पत्याची कथा सांगणारा 'सेलेस्टी & जेसी फॉर एव्हर ' हे  चित्रपट दिग्दर्शकाच्या या बलस्थानाची साक्ष देतात . 'द एज ऑफ अ‍ॅडलाइन' हा चित्रपटही याला अपवाद नाही . या चित्रपटात नातेसंबंधाचे प्रभावी चित्रण आहे . विशेषतः वृद्ध होत जाणाऱ्या मुलीचे आणि चिरतरुण आईचे थोडे अवघडलेले पण एकमेकांची काळजी घेणारे नाते खुप सुंदरपणे पडद्यावर साकारले आहे . अ‍ॅडलाइन आणि एलिस मधल प्रेम पण पडद्यावर छान साकारल आहे.  चित्रपटाचा पडद्यावरचा लुक 'क्लासिक ' सदरात मोडतो . थोडा 'प्राईड अ‍ॅण्ड प्रिज्युडाइस' च्या जवळ जाणारा . त्यामुळे हा चित्रपट एका विशिष्ट प्रेक्षकवर्गाला आवडु शकतो पण त्यामुळेच हा चित्रपट  आपल्या देशात 'मास एंटरटेनर' बनण्यावर मर्यादा येणार हे उघड आहे  .  अ‍ॅडलाइनची शीर्षक भूमिका  ब्लेक लाइवली या अभिनेत्रीने पडद्यावर अक्षरशः जिवंत केली आहे . तिच्या मुलीच्या भुमिकेत एलेन बर्स्टिनने तिला छान साथ दिली आहे .हॅरिसन फोर्ड , मिशेल हुसमॅन यांनी पण आपल्या भुमिका योग्यरीत्या बजावल्या आहेत . चित्रपटामध्ये घडणाऱ्या  कथानकाचा कालावधी तब्बल आठ दशकाचा आहे . पडद्यावर हा कालावधी तुटक तुटक न वाटता सलग प्रवाही वाटतो . याबद्दल संकलक मेलिसा केंटला पैकीच्या पैकी गुण . चित्रपटाच्या इतर तांत्रिक बाजू पण भक्कम .

हॉलिवुडचे चित्रपट म्हणजे टेकसेव्हि हाणामाऱ्या, सुपर हिरो , परग्रहवासीयांची आक्रमण किंवा  पृथ्वीचा विनाश असा आपल्याकडच्या काही प्रेक्षकांचा समज असतो . पण ते लोक भावनाकेंद्री चित्रपटपण अतिशय उत्तम बनवतात .   'द एज ऑफ अ‍ॅडलाइन'  हा चित्रपट पण त्यातलाच एक . हा चित्रपट फार मोजक्या चित्रपटगृहात लागला आहे . पण पडद्यावर उलगडलेला हळुवार रोमान्स , अनवट नातेसंबंध पहायचे असतील तर एकदा थोडा त्रास सहन करायला हरकत नाही .





























  

'युटोपिया ' ची सफर

 
     
                                      
   प्रत्येकाचा एक स्वप्नाचा गाव असतो . मनाच्या कुठल्यातरी हळुवार कप्प्यात दडलेल्या या गावात सगळ कस 'परफेक्ट ' असत . त्या गावात ना कुठली कडक शिस्तीची शाळा असते , ना कुठली तरी मारून मुटकुन  करावी लागणारी नौकरी असते . आणि हो तुमच्या आयुष्याबद्दल चांभार चौकशा करणारे नातेवाईक पण नसतात . असतात फक्त उनाड दिवस . अशा आदर्श जागेला इंग्रजीत 'युटोपिया ' म्हणतात . आयुष्याची रेस धावता धावता त्या गावाच स्टेशन कधी माग पडत ते कळत पण नाही . पण ते मनात अस्तिवात असतच . हॉलिवुड चित्रपटानी मानवी मनाचा हा कप्पा चांगलाच ओळखला आहे . 'एलिस इन वंडरलँड' , 'नार्निया ' चित्रपट मालिका , , असे अनेक चित्रपट काढुन ह्या स्वप्नाच्या गावाना हॉलिवुडनी दृश्यरूप दिल आहे  . हॅरी पॉटरमधल हॉगवॉर्ट्‌ज तरी दुसर काय आहे? जॉर्ज क्लुनी अभिनीत 'टुमारोलँड' पण आपल्याला या सुंदर 'युटोपिया 'ची  सफर घडवुन आणतो .

केसी न्यूटन (ब्रिट रॉबर्टसन) या अतिशय चौकस स्वप्नाळु मुलीच्या हाती अपघातानेच एक 'पिन' लागते . या पिनला  स्पर्श करताच स्पर्श करणारा माणुस 'टुमारोलँड' नावाच्या एका मोहक जगात पोहोंचत असतो . 'टुमारोलँड' हे असे सुंदर , काळाच्या पुढचे जग  आहे जे  अनेक शास्त्रज्ञ , कलाकार  आणि काळाच्या पुढे विचार करणाऱ्या लोकांनी एकत्र येउन बसवल आहे . बाकीच्या जगाला मात्र 'टुमारोलँड' ची खबरबात पण नाही . हे बाकीचे जग  उध्वस्त होण्यात आत्ममग्न आहे . या 'पिन 'च्या रहस्याचा उलगडा करण्यासाठी केसी घराबाहेर पडते . रस्त्यात तिची गाठ एथेनाशी  (राफि  कसाडी )पडते . एथेनाच्या सल्ल्यावरून ती वॉकर (जॉर्ज क्लुनी) या वैफल्यग्रस्त पण हुशार शास्त्रज्ञाच्या दारावर जाते . विक्षिप्त आणि निराश वॉकर तिची मदत करायला अर्थातच नकार देतो . पण परिस्थिती अशी निर्माण होते की त्याना एकत्र येउन 'टुमारोलँड' ला जाण्याशिवाय दुसरा पर्यायच उरत नाही . त्यांना अर्थात साथ असते एथेना या लहान मुलीच्या रुपात असणाऱ्या रोबोटची . त्यांच्या या  रोमांचक प्रवासाची कहाणी म्हणजे 'टुमारोलँड' .

'डिस्नेची' निर्मीती असल्याने चित्रपटात सुंदर ग्राफिक्सची  मेजवानी आहे . डिस्नेच्या चित्रपटात जो एक दर्जा असतो तो इथे पण दिसतो . चित्रपटात एक प्रसंग आयफेल टॉवरवर घडतो . त्या प्रसंगात आयफेल टॉवरच मध्यभागातून विभाजन होत आणि एक रॉकेट बाहेर पडत अस दृश्य आहे . ते दृश्य निव्वळ जिवंत आणि अस्सल  वाटत . अशा अनेक चमकदार 'फ्रेम्स ' चित्रपटात आहेत . तुकड्या तुकड्यामध्ये चित्रपट चांगला वाटला तरी सलग असा परिणाम चित्रपट साधत नाही  हे दिग्दर्शक ब्रॅड बर्डच अपयश म्हणाव लागेल . ब्रॅड बर्डने  यापुर्वी डिस्नेचे  प्रतिस्पर्धी असणारया 'पिक्सार ' च्या छावणीत राहून अनेक उत्तमोत्तम चित्रपट दिले आहेत . तो तिथे क्रियेटिव्ह टिम चा भाग होता . दिग्दर्शक म्हणुन पण त्याने 'राटाटुलि ' 'द इनक्रेडिबल्स' असे भन्नाट चित्रपट दिले आहेत . त्याच्या पूर्वीच्या कामाशी तुलना केली असता   'टुमारोलँड' मध्ये त्याने बर्यापैकी निराशा केली आहे असे म्हणता येईल .

जॉर्ज क्लुनीचा अभिनय चित्रपटाची एक जमेची बाजु आहे . वय होण ही प्रक्रिया किती 'ग्रेसफुल ' असु शकते याच क्लुनी हे मुर्तिमंत उदाहरण आहे . चमचमणारे पांढरे  केस , डोळ्याखालची काळी वर्तुळ आणि नाहीच्या बरोबर असणारा मेक अप या गोष्टी असुन देखील क्लुनी तितकाच देखणा दिसतो . चित्रपटात एक प्रसंग आहे . ह्युग लॉरीने साकारलेला खलनायक अनेक वर्षांनी भेटलेल्या जॉर्ज क्लुनीने साकारलेल्या  वॉकरला म्हणतो ,"तुझ वय दिसायला लागल आहे वॉकर. " डोळ्यात मिश्किल छटा आणुन क्लुनी म्हणतो ," नाही जमत हे सगळ्यांना ." तेंव्हा चित्रपटगृहात हास्याची लकेर पसरते . केसीची भुमिका साकारणार्या  ब्रिट रॉबर्टसनने चांगली साथ दिली आहे . ह्युग लॉरीने साकारलेला निक्स हा खलनायक पण प्रभावीत करून जातो .

चित्रपटात जे 'टुमारोलँड' दाखवलेलं आहे ते फारस प्रभावी वाटत नाही . जॉर्ज कमेरोन ने 'अवतार ' चित्रपटात जी दुसऱ्या ग्रहावरची जीव सृष्टी साकारलेली होती किंवा  हॅरी पॉटरमधल्या  भन्नाट  हॉगवॉर्ट्‌जशी  'टुमारोलँड' ची तुलना केली असता निराशा पदरी पडते . ही तुलना अस्थायी वाटु शकते पण पडद्यावर एक नवीन जग (मग ते कार्टूनच असो वा काल्पनिक ) उभारण हा डिस्नेचा मजबूत पक्ष मानला जातो . मात्र नेमक्या याच आघाडीवर चित्रपट कमी पडतो .

 चित्रपटात मोठ 'पोटेन्शियल' असूनही पडद्यावर ते फारस उतरलेलं नाही ही खेदाची गोष्ट आहे . एक चांगला होता होता राहुन गेलेला चित्रपट म्हणुन 'टुमारोलँड' ची नोंद होईल . बाकी एकदा चित्रपटगृहात जाउन या 'युटोपिया 'च्या सफारीचा आनंद घ्यायला हरकत नाही .

http://epaper.mimarathilive.com/story.aspx?id=722&boxid=71241295&ed_date=2015-05-24&ed_code=820009&ed_page=6

रोलर कोस्टर राईड



विजय तेंडुलकर यांना मानवी मनोव्यापाराबद्दल जबरदस्त कुतुहल होत . त्यांच्या मते मानव हा सगळ्यात हिंस्त्र प्राणी असून; हिंसा करण हि त्याची मुलभूत प्रवृत्ती आहे . आणि हिंसा हि कधीच फक्त शारीरिक असू शकत नाही . किंबहुना ती मानसिकपण असू शकते . त्यांचा 'अर्धसत्य ' सारखा चित्रपट असो वा 'गिधाड ' सारख माईलस्टोन नाटक असो त्यात त्यांच्या या आवडत्या थियरीला त्यांनी पुरेपूर अभिव्यक्ती दिली आहे . तेंडुलकर किती काळाच्या पुढे होते हे जाणण्यासाठी रोजच वर्तमानपत्र वाचल तरी ते पुरेस ठरेल . शेकडो मैल दुर असणाऱ्या हॉलिवुडमध्ये जॉर्ज मिलर नावाचा एक महान दिग्दर्शक तेंडुलकरांची हिच थियरी आपल्या चित्रपटातुन सतत मांडतो तेंव्हा मानवी विचार हे देशांच्या सीमा वैगेरे बंधन जुमानत नाहीत हेच सत्य पुन्हा एकदा अधोरेखीत होत .
दिग्दर्शक जॉर्ज मिलरच्या एका एकांड्या शिलेदारा भोवती फिरणाऱ्या ‘मॅड मॅक्स' चित्रपट मालिकेला एक 'कल्ट ' चा दर्जा मिळाला होता . मेल गिब्सन सारख्या दिग्गज अभिनेत्याने या व्यक्तिरेखेवर एक अमीट ठसा उमटवला होता . या चित्रपट मालिकेतला शेवटचा चित्रपट १९८५ साली प्रदर्शित झाला होता . बहुतेक चित्रपट रसिकांना हाच या गाजलेल्या चित्रपट मालिकेचा शेवट आहे असे वाटले होते . मात्र तब्बल ३० वर्षानंतर दिग्दर्शक जॉर्ज मिलरने या चित्रपटमालिकेचे पुनुरुज्जीवन केल आहे . या आठवड्यात प्रदर्शित झालेला या चित्रपट मालिकेतला ‘मॅड मॅक्स : फ्युरी रोड’ हा चित्रपट बिल्कुल निराश करत नाही . याउलट धमाल मनोरंजन करतो . यावेळेस टॉम हार्डीने मेल गिब्सनची जागा घेतली आहे आणि त्याला साथ आहे ती 'फ्युरोशिया' च्या भूमिकेत चार्लीज थेरॉनसारख्या तोलामोलाच्या अभिनेत्रीची .
चित्रपटाची कथा भविष्यकाळात घडते . पहिले पेट्रोलवरून आणि नंतर पाण्यावरून झालेल्या युद्धानी पृथ्वीच रुपांतर अशा मरुभूमीत झाल आहे की जिथे पाणी हि सगळ्यात बहुमुल्य संपत्ती आहे . घोटभर पाण्यासाठी लोक एकमेकांच्या नरडीचा पण घोट घ्यायला तयार आहेत . अशा या निष्ठुर मरुभूमीत 'जो ' (ह्युग कीज ) नावाचा क्रुर सरदार पाण्याच्या स्त्रोतांचा कब्जा करून बसला आहे . त्यामुळे त्याला देवाचा दर्जा प्राप्त झाला आहे . त्याच्या कडव्या अनुयायांची अशी श्रद्धा आहे की 'जो ' अजरामर आहे . या निष्ठेने आंधळ्या झालेल्या आणि आपल्या नेत्यासाठी प्राण द्यायला पण तयार असलेल्या अनुयायांनी मॅक्सला (टॉम हार्डी) कैद करून ठेवले आहे . 'फ्युरोशिया' (चार्लीज थेरॉन) हि 'जो 'चा उजवा हात असते . मात्र तिची सद्सदविवेकबुद्धी जागृत असते . वयोवृध्द पण क्रुर 'जो' त्याच्या तरुण बायकांचे जे हाल करत असतो ते तिला बघवत नाहीत . ती या बायकांची सुटका करण्याचा धाडसी बेत आखते . पण हा बेत प्रत्यक्षात उतरवताना 'जो ' ला याची खबरबात लागते . आणि सुरु होतो एक जीवघेणा पाठलाग . काही घटना अशा घडतात की मॅक्स पण या सगळ्या घटनाचक्रात इच्छा नसून पण ओढला जातो . आपल्या बायकोला आणि मुलीला आपण मृत्युपासून वाचवू न शकल्याच शल्य उरी बाळगून असलेला मॅक्स 'फ्युरोशिया' ची साथ देण्याचा निर्णय घेतो आणि सुरु होतो एक महासंग्राम . तुल्यबळ नसणाऱ्या दोन पक्षांमधला संघर्ष . 'आहे रे ' आणि 'नाही रे ' वर्गातला संघर्ष .
चित्रपटाच्या सुरुवातीपासूनच पाठलागाला प्रारंभ होतो . हा पाठलाग सतत दोन तास चालू असतो . पण प्रेक्षकाला विचार करायला पण उसंत मिळत नाही इतका वेगवान घटनाक्रम चित्रपटाचा आहे . चित्रपटातल्या एका प्रसंगाचा खास उल्लेख करावा लागेल . धुळीच्या वादळात जो आणि त्याच्या अनुयायांनी केलेला मॅक्स आणि फ्युरोशिया चा पाठलाग हा चित्रपटाचा अत्युच्च बिंदु म्हणता येईल .
पण ‘मॅड मॅक्स : फ्युरी रोड’ हा फक्त गाड्यांचे 'चेस सीन्स ' किंवा नेत्रदीपक 'विजुअल इफेक्ट्स' दाखवणारा अजून एक चित्रपट नाही . या चित्रपटात काही वैचारिक संदर्भ आहेत .हे संदर्भ या चित्रपटाला 'अवेंजर्स' सारख्या चित्रपटांच्या पुढे नेतात . पूर्ण चित्रपटाला 'स्त्रीवादाच ' एक भरजरी अस्तर आहे . स्त्रियांचं व्यवस्थेकडून होणार सततच शोषण आणि स्त्रियांनी त्याविरुध्द केलेलं बंड ह्या चित्रपटाच्या मध्यवर्ती आहे . 'फ्युरोशिया' हे लढाऊ स्त्रीच पात्र मॅक्सएवढच महत्वाच आहे . किंबहुना हा चित्रपट जितका मॅक्सचा आहे तितकाच फ्युरोशियाचा पण आहे . नेत्याच्या सगळ्या दोषांकडे डोळेझाक करून त्याच्यासाठी सर्वस्व देण्यासाठी आसुसलेल्या अनुयायांच प्रभावी चित्रण चित्रपटात दाखवल आहे . हे चित्रण इतक चांगल आहे की प्रेक्षकांना त्यांचा राग येण्याऐवजी त्यांच्याबद्दल अनुकंपा जाणवायला लागते . या सगळ्यांचा परिपाक म्हणजे पुढील वर्षी होणाऱ्या 'ऑस्कर पुरस्कारांसाठी ' या चित्रपटाची दावेदारी आतापासूनच मान्य करण्यात आली आहे .
टॉम हार्डीने साकारलेल्या मॅक्सला अक्षरशः मोजके संवाद आहेत . तरी त्याने हा रोल अतिशय प्रभावीपणे साकारलेला आहे . मेल गिब्सनची जागा त्याने समर्थपणे भरून काढली आहे . पण चित्रपट मॅक्सचा असला तरी सर्वात लक्षणीय पात्र आहे ते चार्लीज थेरॉनने साकारलेल्या फ्युरोशियाच . एक हात तुटलेल्या पण लढाऊ खंबीर स्त्रीच पात्र तिने अप्रतिमपणे साकारलेल आहे . कधी कधी चित्रपटातल मध्यवर्ती पात्र तीच आहे की काय अशी पण शंका मनाला चाटून जाते . ह्युग कीज, निकोलस हॉल्ट, ऍबे ली या साहाय्यक अभिनेत्यांनी पण आपल्या भूमिका चोख बजावल्या आहेत . सिनेमेटोग्राफ़र जॉन सिले हा या चित्रपटाचा पडद्यामागचा नायक . रखरखीत मरुभुमिच्या अनेक छटा त्याने पडद्यावर अतिशय नजाकतीने जिवंत केल्या आहेत . आपल्या दीर्घ कारकिर्दीत केवळ पाच चित्रपट करणाऱ्या जॉर्ज मिलरला तब्बल तीस वर्षानंतर या चित्रपट मालिकेचे यशस्वी पुनुरुज्जीवन केल्याबद्दल पैकीच्या पैकी गुण द्यावे लागतील .
आता या चित्रपटाच आपल्या संदर्भातल महत्व . भारतीय चित्रपटसृष्टी ही 'हॉलिवुडप्रुफ' आहे असा एक समज प्रचलित होता . पण तिकीट खिडकीवर भरभरून गल्ला जमवताना आपल्या सोबत प्रदर्शित झालेल्या बॉलीवुड चित्रपटाना किरकोळीत काढणाऱ्या ''अवेंजर्स' आणि 'फास्ट अॅंड फ्युरियस 7' या चित्रपटानी या समजुतीला जोरदार तडा दिला आहे . आता भारतात प्रदर्शित होणारा हा अजून एक मोठा चित्रपट . सोबतच प्रदर्शित झालेल्या 'बॉम्बे वेल्वेट ' पेक्षा जास्त गल्ला या चित्रपटाने जमवला तर त्याचे होणारे भलेबुरे परिणाम हे दुरगामी असतील हे निश्चित .

एड वुडचा भारतीय वारसदार


एड्वर्ड डेविस उर्फ 'एड' वुड जूनियर हा हॉलीवुड मधला निर्माता आणि दिग्दर्शक. साठ आणि सत्तर च्या दशकात याने परग्रहवासीयांची आक्रमण , भूत-प्रेत आणि इतर तत्सम विषयावर चित्रपट काढले. पण याची खरी ओळख ही नाही. हॉलिवुडमध्ये गोल्डन टर्की अवॉर्ड्स नावाचा भन्नाट प्रकार आहे. ज्याप्रमाणे ऑस्कर आणि गोल्डन ग्लोब पुरस्कार सर्वोत्कृष्ट चित्रपटांचा गौरव करतात, त्याप्रमाणे गोल्डन टर्की अवॉर्ड्स सर्वात वाईट चित्रपटाना पुरस्कार देतात. त्यांच्या मते वाईट चित्रपट बनवणे पण एक कला आहे. तर या गोल्डन टर्की अवॉर्डने एड वुड ला 'सर्वकालीन वाईट दिग्दर्शक ' या पुरस्काराने सम्मानित केले. हा पुरस्कार घ्यायला एड वुड मात्र हजर राहू नाही शकला. कारण काही वर्षापूर्वीच अती मद्यपानाने तो मरण पावला होता.
काही लोकांना असा प्रश्न पडू शकतो की एड वुडचा कोणी भारतीय वारसदार असेलच की ज्याने सतत वर्षानुवर्ष वाईट चित्रपट काढले असतील. तर या प्रश्नाच एक निर्विवाद उत्तर आहे . कांती शाह. एड वुड प्रमाणेच कांती शाह हा मुळीच प्रसिद्धीच्या झोतात नाही. पण त्याने त्याच्याच दाव्याप्रमाणे तब्बल नव्वद चित्रपटांची लेखन-निर्मिती आणि दिग्दर्शन केले आहे. अनेक प्रेक्षकांना कांती शाह माहीत आहे तो त्याच्या कल्ट क्लासिक 'गुन्डा' या फिल्म मुळे. 'Its so bad that it's good' या सिंड्रोममुळे ह्या चित्रपटाला कल्ट क्लासिक चा दर्जा मिळाला आहे. कुठल्याही गोष्टीचा अतिरेक झाला की तिला विनोदाची झालर येते म्हणतात. अतिशय वाईट संवाद, भडक अभिनय, विनोदी रेप सीन्स, व अतिशय वाईट तांत्रीक बाजू असते तेंव्हा 'गुन्डा' सारखा चित्रपट तैयार होतो.आज IMBD सारख्या वेब साइट वर गुन्डाच मानांकन रणबीर च्या 'रॉकस्टार' , विद्या बालनच्या 'द डर्टी पिक्चर', आणि चक्क 'शोले' पेक्षा पण जास्त आहे.खरतर 'गुन्डा' चा दिग्दर्शक हीच कांती शाह ची ओळख करून देण म्हणजे त्याच्यावर अन्याय होईल. डाकु मुन्नीबाई , गरम, कांती शाह के अंगुर ,लोहा, शीला की जवानी या सेमी पोर्न चित्रपटांचा लेखक-दिग्दर्शक म्हणून तो सिंगल-स्क्रीन चित्रपटाच्या बाजारात प्रसिद्ध आहे. विक्रमादित्य मोट्वानेच्या गाजलेल्या 'उडान ' या चित्रपटात 'कांती शाह के अंगुर' या चित्रपटाचा वारंवार उल्लेख होतो . 'उडान ' मधला टीनएजर नायक आणि त्याचे मित्र यांच्या लैंगिक जाणिवांचा तो चित्रपट एक अविभाज्य हिस्सा असतो .
छोट्या आणि सेमी-अर्बन भागात कांती शाहच्या चित्रपटाना लाखोंचा चाहता वर्ग आहे. त्याचे चित्रपट काही सोशल मेसेज द्यायच्या फंदात पडत नाहीत. जे जे म्हणून या छोट्या शहरातल्या प्रेक्षकाना हवे आहे ते ते कांती शाह आपल्या फिल्म्स मधून देतो. त्याच्या सिनेमांवर अश्लिलतेचे आरोप केले जातात. पण कांती शाह कडे या टीकेवर एक बिनतोड युक्तिवाद आहे . कांती शाहच्या मते, " जेंव्हा महेश भट्ट सारखी मंडळी बिपाशा किंवा मल्लिका सारख्याना घेऊन असे चित्रपट काढतात ज्यात हॉट सीन्स चा भडिमार असतो तेंव्हा त्यांच्या चित्रपटाना कोणी अश्लील म्हणत नाही आणि मी माझ्या 'टार्गेट ऑडियेन्स' ला जे पाहिजे ते देतो तर माझ्यावर अश्लिलतेचे आरोप होतात." काय चुकीच बोलतो तो ?
प्रत्येक यशस्वी पुरुषामागे एक स्त्री असते असे म्हणतात. कांती शाहला तुम्ही यशस्वी मानत असाल तर त्याच्या यशामागे पण एक स्त्री आहे. सपना तन्वीर. कांती शाहची बायको. पण ती कांती शाह च्या नुसते पाठीमागे उभी राहून थांबली नाही तर त्याच्या चित्रपटांमध्ये तिने कॅमेरयासमोर पण भरपूर 'योगदान' दिले आहे. कांती शाह च्या जवळपास प्रत्येक चित्रपटात तिने मुख्य अभिनेत्रिची भूमिका पार पाडली आहे. तिचा स्वतःचा असा एक फॅन बेस आहे.
कांती शाह ने त्याच्या २० वर्षाच्या कारकिर्दीत धर्मेन्द्र, मिथून, गोविंदा, मनीषा कोइराला अशा ए ग्रेड अभिनेत्यांसोबत पण काम केल आहे. बी ग्रेड चित्रपटात काम करणारे हे मोठे अभिनेते हा स्वतंत्र लेखांचा विषय. राजेश खन्नाने आपल्या पडत्या काळात 'वफा' नावाचा एक तद्दन ब ग्रेड चित्रपट केला होता. त्यात त्याने केलेले काही सीन्स पाहून त्याच्या चाहत्यांवर वीज पडेल. तीच गोष्ट उर्वशी ढोलकिया या बिग बॉसच्या विजेतीची.
बी ग्रेड चित्रपट हे माझ्यासारख्या छोट्या शहरातून आलेल्या लोकांच्या अनुभव विश्वाचा अविभाज्य हिस्सा. हा विषय तसा टॅबू म्हणून गणला गेला असल्याने चार लोकात या विषयावर बोलता येत नाही. पण बोलता येत नाही म्हणून या विषयाच मह्त्व कमी होत नाही. कांती शाह हा माणूस त्यामुळे माझ्याच नव्हे तर लाखो लोकांच्या अनुभव विश्वाचा हिस्सा आहे. कुठलाही आव ना आणता त्याने एक प्रकारे चित्रपट सृष्टी शी आपले इमान राखले. आपल्या प्रेक्षकांशी ेकनिष्ठ राहून त्याना इमान इतबारे हवे ते दिले.भले या माणसाने शोले किंवा दो बिघा जमीन बनवला नसेल पण आपल्याशी एकनिष्ठ प्रेक्षकाला काय हवे आहे हे त्याला पक्के माहीत आहे आणि कुठलाही अपराधगंड न बाळगता तो त्याला जे पाहिजे ते देतो .
काळ बदलत आहे. चित्रपट सृष्टीची गणितपण बदलत चालली आहेत. मल्टीप्लेक्स संस्कृतीने सर्व समीकरण बदलून टाकली आहेत. त्याचा फटका कांती शाहला पण बसला आहे. डिजिटल क्रांतीच्या या काळात कांती शाह सारख्या एकांड्या शिलेदाराला निभाव धरण अवघड होत जाणार आहे. कदाचित पुढच्या पाच वर्षात कांती शाह व्यवसायीकदृष्टया नामशेष पण झाला असेल. पण त्याची लेगसी कायम राहणार आहे. कांती शाह आणि एड वुड सारखी लोक आपण त्याना कितीही हसत असलो तरी चित्रपट बनवल्याशिवाय राहू शकत नाहीत. त्यांच चित्रपट बनवण्यावर अतोनात प्रेम असतं . कारण ते त्याशिवाय दुसर काही करू पण शकत नाहीत. भारतीय चित्रपट सृष्टीचा इतिहास लिहिला जाईल तेंव्हा पहिल्या मानाच्या प्रभावळीत कांती शाह सारख्याला जागा नसेल पण सर्वात शेवटच्या रांगेत तरी हजारी मनसबदार म्हणून एक मानाचे पान त्याच्यासाठी नक्कीच राखून ठेवलेल असेल . .

http://216.15.199.42/mimarathi/story.aspx?id=716&boxid=65422576&ed_date=2015-5-10&ed_code=820009&ed_page=6

Saturday, 11 July 2015

सुपरहिरोंच 'धुमशान '

लोकांना सुपरहिरो का आवडतात ? काही मानसशास्त्रज्ञांच्या मते , सर्वसामान्य वाचक किंवा प्रेक्षक कुठेतरी  अफाट शक्ती असणाऱ्या पण कुठलीतरी 'कमजोरी ' असणाऱ्या किंवा कुठलातरी हळवा कप्पा  असणाऱ्या सुपरहिरो च्या 'आल्टर ईगो' मध्ये कुठेतरी स्वतःला पाहात असतात . म्हणजे अचाट शक्ती असणारा  सुपरमॅन जेंव्हा वर्तमानपत्रात  वेंधळा मिस्टर केंट बनून धडपडत असतो तेंव्हा ऑफिसमध्ये बॉसच्या शिव्या  बहुतेक प्रेक्षकवर्ग त्या मिस्टर केंट मध्ये   स्वतःला बघायला लागतो . स्पायडरमॅन बनून अचाट करामती करणारा पीटर पार्कर जेंव्हा प्रेम , करियर अशा सर्व आघाड्यांवर चाचपडताना दिसतो तेंव्हा प्रेक्षकांना त्याच्यामध्ये आपले प्रतिबिंब दिसायला लागते . एकदम सुपरहिरो नसला तरी पडद्यावर तशीच अचाट कृत्य करणारा सत्तर च्या दशकातला अन्यायी 'सिस्टीम ' च्या विरुद्ध उभा राहणारा  अमिताभ बच्चन च्या भुतो न भविष्यति लोकप्रियतेची बीज पण या प्रेक्षकांच्या मनोस्थितीत सापडतात .

२०१२ मध्ये प्रदर्शित झालेला  या चित्रपटमालिकेतला 'द अवेंजर्स'  हा चित्रपट आपल्याकडे पण भरपूर चालला होता . दुसऱ्या आकाशगंगेतून पृथ्वीवर झालेला प्राणघातक हल्ला परतवून लावण्याच्या सामायिक उद्देशाने एकत्र आलेला  पण अतिशय परस्परविरुद्ध  स्वभाव असणाऱ्या सुपरहिरोंचा समूह म्हणजे अवेंजर्स. यातली मुख्य पात्र टोनी स्टार्क उर्फ आयर्नमॅन , हल्क आणि कॅप्टन अमेरिका अगोदरच खुप लोकप्रिय होती . या सगळ्या पात्रांना मोठ्या पडद्यावर एकत्र आणण आणि त्या सर्व पात्रांना न्याय देण हि एक मोठी रिस्क होती .
पण दिग्दर्शक जॉस व्हेडनने हे शिवधनुष्य यशस्वीरीत्या उचलले.  या आठवड्यात प्रदर्शित झालेला चित्रपटमालिकेतला  पुढचा चित्रपट ' अवेंजर्स : एज ऑफ अल्‍ट्रॉन' हा चित्रपट  पण चित्रपट रसिकांची निराशा करत नाही .

मागच्या चित्रपटात या अवेंजर्सनी दुसऱ्या ग्रहावरून झालेला हल्ला परतवून लावला होता . आता या भागात त्यांना आवाहन आहे ते  अल्‍ट्रॉन नावाच्या आर्टिफिशल इंटेलीजेंसकडून. चित्रपटाची सुरुवातच एका भन्नाट अॅक्शन सीन ने होते आणि प्रेक्षक खुर्चीत सरसावून बसतो . या सीनमध्ये टोनी स्टार्क उर्फ आयर्नमॅन (रॉबर्ट डाउनी ज्युनियर ), थॉर (क्रिस हेम्सवर्थ), कॅप्टन अमेरिका (ख्रिस  इवान्स), हॉकआय (जेरेमी रेनर), हल्क (मार्क रूफोलो) आणि नताशा रोमोनोफ (स्कारलेट जॉन्सन ) एका अभियानामध्ये जोरदार कारवाई करून एका गुन्हेगारी टोळीचा अड्डा उध्वस्त करतात .  या कारवाईत त्यांच्या हाती  काही अनोळखी हत्यार आणि रोबोट सोल्जर्स चे आराखडे लागतात . टोनी स्टार्क याचा वापर पृथ्वीला कुठल्याही धोक्यापासून वाचवणाऱ्या
आर्टिफिशल इंटेलीजेंस शांती सेना तयार करण्यासाठी करण्याचा बेत आखतो . अर्थातच आपल्या इतर साथीदारांना अंधारात ठेवून. पण त्याचा बेत उलटतो . अल्‍ट्रॉन हा आर्टिफिशल इंटेलीजेंस  या तत्वावर काम करत असतो की ज्याने आपल्याला अस्तित्व दिल आहे त्याचच अस्तित्व नष्ट करायचं . मग हा अल्‍ट्रॉन आपल्या रोबोट सेनेसह अवेंजर्सच्या मागे हात धुवून लागतो . त्यानंतर त्याच उद्दिष्ट असत ते मानवजातीला नष्ट करून पृथ्वीवर मशिनी युग सुरु करण्याच . आता मानवजातीला पुन्हा वाचवण्याची जबाबदारी येउन पडते ती अवेंजर्सवर . या कामगिरीत त्यांना साथ मिळते ती क्विकसिल्वर (एरन टेलर) और स्कारलेट विच (एलिजाबेथ ओल्सन) या जुळ्या सुपरहिरोंची.

बहुतेक सुपरहिरो चित्रपटांचा मोठा तोटा असा असतो की त्याचा शेवट काय होणार आहे हे प्रेक्षकांना अगोदरच अंदाजाने माहित असते . या चित्रपटामध्ये पण अवेंजर्स शेवटी आपल्या कामगिरीत यशस्वी होणार हे प्रेक्षकांना माहित असत . पण हा ओळखीचा प्रवास रसपूर्ण बनवण्याची मोठी जबाबदारी येउन पडते दिग्दर्शकावर . दिग्दर्शक जॉस व्हेडन यात पूर्णपणे यशस्वी झाला आहे . चित्रपटाच्या एकदम पहिल्या सीन मध्ये अवेंजर्स धडक कारवाई करत असताना थोर , टोनी स्टार्क , हल्क  आणि इतर सुपरहिरो खलनायकांची धुलाई करत असतानाचा सीन एकाच  शॉट मध्ये घेताना जॉस व्हेडनने जे टेकिंग घेतलं आहे ते निव्वळ अफलातून या श्रेणीत आहे . चित्रपटात टोनी स्टार्कचे पेटंट टाळ्यावसूल आणि भावखाऊ 'वन लाइनर्स' आहेतच . पण हा चित्रपट म्हणजे फक्त नेत्रदीपक विजुअल इफेक्ट्स आणि हाणामारी नाही . अनपेक्षित धक्का देत दिग्दर्शकाने हल्क आणि नताशा रोमोनोफ यांच्यात एक हळुवार आणि बहुतेक वेळ 'अव्यक्त ' राहणारी प्रेमकथा फुलवली आहे . हे अनपेक्षित वळण या चित्रपट मालिकेला अजून रोमांचकारी बनवत .

पात्र म्हणून अतिशय स्वकेंद्रित दाखवलेल्या टोनी स्टार्कच्या भूमिकेत रॉबर्ट डाउनी ज्युनियरने कहर केला आहे . इतके सगळे सुपरहिरो असताना पण आपण इतरांपेक्षा इंचभर का होईना सरस आहोत हे दाखवायची एक पण संधी तो सोडत नाही . त्याच्याखालोखाल क्रमांक लागतो तो हल्क च्या भूमिकेतल्या मार्क रूफोलोचा . नको असताना सुपरहिरोपणाच लोढण गळ्यात पडलेल्या हल्कची मानसिक कुतरओढ त्याने चांगली दाखवली आहे . बाकीच्या कलाकारांनीपण भुमिका चोख बजावल्या आहेत .

फास्ट अॅंड फ्युरियस 7 चित्रपटाने गल्लाबारीवर १०० कोटीच्या वर गल्ला जमा केला . इतकेच नव्हे तर यशराज सारख्या मोठ्या निर्मितीसंस्थेचा चित्रपट 'डिटेक्टिव व्योमकेश बक्षी ' सारख्या स्टार चित्रपटाचे आवाहन मोडून काढले . भारतीय प्रेक्षकांमध्ये असणारी चित्रपट मालिकेची क्रेझ बघता   अवेंजर्स : एज ऑफ अल्‍ट्रॉन' हा चित्रपट त्याच इतिहासाची पुनरावृत्ती करणार हे उघड आहे . प्रेक्षकांच्या आवडी निवडीचा मनु याच वेगाने बदलत राहिला तर अजून काही वर्षांनी 'प्राईम टाइम' मध्ये हिंदी चित्रपटासाठी राखीव शो ठेवण्याची वेळ आली तरी फारस आश्चर्य वाटू नये .


http://216.15.199.42/mimarathi/epapermain.aspx?pgno=6&eddate=2015-04-26&edcode=820009

हॉलिवूडची दबंगगिरी



                                                        

   चित्रपट बघायला येणाऱ्या दर्शकांची पण एक सोशिओलॉजी असते .सलमान खानच्या चित्रपटात टाळ्या शिट्ट्यांचा गजर चालू असतो. त्यातून त्याच्या चित्रपटांचा प्रेक्षक वर्ग कुठल्या वयोगटातला आहे , कुठल्या सामाजिक वर्गातून आला आहे याचा अंदाज बांधता येतो . हॉलीवूड चित्रपटांचा प्रेक्षकवर्ग म्हणजे व्हाईट कॉलर , बहुदा आर्थिक उच्चवर्गातून आलेला असा एक 'स्टिरियोटाईप' आहे.  पण या आठवड्यात प्रदर्शित झालेला 'फास्ट अॅंड फ्युरियस 7' हा चित्रपट हे स्टिरियोटाईप मोडून काढतो . पूर्ण चित्रपटभर प्रेक्षकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद अनुभवायला मिळतो . साधारणतः  सोळा  ते  पंचवीस  या वयोगटातल्या  प्रेक्षकांनी खचाखच भरलेलं चित्रपटगृह , श्वास रोखून धरणाऱ्या अॅक्शन सीन्सला मिळणाऱ्या  शिट्ट्या , अभिनेत्यांच्या  संवादांना मिळणाऱ्या टाळ्या ह्या गोष्टी फास्ट अॅंड फ्युरियस चित्रपटमालिका  भारतात पण किती लोकप्रिय आहे याचा जणू दाखलाच देतात .हा चित्रपट (विशेषतः  थ्री डी  वर्जन ) प्रेक्षकांना एका रोमांचकारी रोलर कोस्टर राईडचा अनुभव देतो .

चित्रपटात तोंडी लावण्यापुरती एक कथा आहे . चित्रपटमालिकेच्या  मागच्या चित्रपटात डॉमनिक( विन डिजल) आणि  ब्रायन (पॉल वॉकर) यांच्या टोळीने ओवेनला पराभूत करून धुळीस मिळवलं होत . पण आता ओवेनचा भाऊ डेकार्द (जॅसन स्टॅथम)  भावाचा बदला घेण्यासाठी त्यांच्या जीवावर उठला आहे . डेकार्द हा अतिक्रूर आणि तितकाच बुद्धिमान आहे . डेकार्द विरुद्धच्या लढाईत अचानक त्यांना मदतीचा हात मिळतो तो स्वतःची मिस्टर  नोबडी(कर्ट रसेल ) म्हणून ओळख देणाऱ्या अमेरिकन सरकारच्या प्रतिनिधीकडून .पण या मदतीच्या मोबदल्यात त्याला डॉमनिक आणि त्याच्या साथीदारांकडून मदत हवी असते . एका संगणक तज्ञाने 'गॉड आय' नावाच तंत्रज्ञान विकसित केलेलं असत . त्याच्या  मदतीने जगात कुठल्याही माणसाचा ठावठिकाणा लावणे एकदम सोपे आहे . अमेरिकन सरकारला ते तंत्रज्ञान हव आहे . पण ज्या संगणक तज्ञाने हे तंत्रज्ञान विकसित केले आहे त्याचे अपहरण काही वाईट प्रवृत्तीच्या लोकांनी केल आहे आणि त्याला उझबेकिस्तानमध्ये दडवून ठेवलं आहे . मग डॉमनिक आणि ब्रायन उझबेकिस्तानमध्ये ते तंत्रज्ञान हस्तगत करायला थडकतात . डेकार्द हा त्यांच्या पाठीमागे असतोच . मग  ह्या सगळ्या पात्रांचा  रंजक प्रवास पुढे टोकियो , अबुधाबी आणि नंतर अमेरिकन भूमीवर एक  शेवटची हाणामारी होऊन संपतो. पूर्ण चित्रपट खिळवून ठेवणारा असणारा असला तरी दोन प्रसंगांचा खास उल्लेख करायला हवा . उजबेकिस्तानच्या  पर्वतीय भागात रंगलेला 'कार  चेस ' चा सीन निव्वळ अफलातून या श्रेणीतला आहे .चित्रपटाच्या शेवटी दिवंगत पॉल वॉकरच्या एकूण योगदानाला 'ट्रिब्युट ' देणारा सुंदर प्रसंग आहे . फास्ट अॅंड फ्युरियस  चित्रपट मालिकेशी संबंध आलेल्या प्रत्येकाला हा सीन हळवा करून जाईल हे नक्की .   पॉल वॉकरच्या अकाली मृत्यूमुळे चाहत्यांमध्ये असलेल्या सहानुभूतीचा चित्रपटाच्या दिग्दर्शकाने पुरेपूर वापर करून घेतला आहे . 'जोकर' या अजरामर खलनायकी भूमिकेत गहिरे रंग भरलेल्या हिथ लिजरच्या अकस्मात मृत्यूचा फायदा 'द डार्क नाईट' चित्रपटाला झाला होता. तसाच फायदा  पॉल वॉकरच्या अपघाती मृत्यूचा या चित्रपटाला होताना दिसतो.चित्रपटात पॉल वॉकर जेंव्हा पडद्यावर पहिल्यांदा येतो तेंव्हा  प्रेक्षक टाळ्यांच्या गजरात त्याच स्वागत करतात . एखाद्या कलावंताच्या मृत्यूला एक गूढ वलय कसे मिळते ?प्रसिद्ध लेखक अंबरिष मिश्र यांच्या 'शुभ्र काही जीवघेणे' या पुस्तकात ओ.पी नय्यर यांच्यावर एक सुंदर प्रकरण आहे. नय्यर हे  गुरुदत्त या मनस्वी कलाकाराच्या अतिशय जवळचे . नय्यर यांचे गुरुदत्तच्या गूढ  वर्ख  चढलेल्या मृत्यूबद्दलच  मार्मिक निरीक्षण मिश्र यांनी नोंदवल आहे. नय्यर यांच्या मते गुरुदत्तचा मृत्यू (आत्महत्या ) हि त्याच्या कमालीच्या बेहिशोबी व्यवहार आणि त्यातून आलेल्या व्यवसायिक अपयशातून झाली होती . मग त्या आत्महत्येला हे गूढ वलय कसे आले  ? त्याचे उत्तर देताना नय्यर म्हणतात  कि नोस्टाल्जियाचे गळे काढणारे चाहते  आणि  पत्रकार यांनी  ती दिली आणि त्यातून आजची गुरुदत्तची खिन्न ,निराश नायक अशी प्रतिमा उभी राहिली . कारण आणि संदर्भ वेगवेगळे असले  असली तरी हिथ लिजर आणि पॉल वॉकर याच पथावरचे वाटसरू .

धीरगंभीर, संतुलित आणि डोकेबाज डॉमनिकची भूमिका विन डिजल या अभिनेत्याने छान रंगवली आहे.या  चित्रपटमालिकेचा  अविभाज्य हिस्सा असणाऱ्या पॉल वॉकरने पण आपली भूमिका योग्यरीत्या पार पाडली आहे .क्रूर , अतिशय थंडपणे मुडदे पाडणारा खलनायक  म्हणून जॅसन स्टॅथम शोभून दिसतो . ड्‌वेन जॉन्सन व इतर सहकलाकारांनी आपल्या भूमिका चोख बजावल्या आहेत . चित्रपटाच भारतीय कनेक्शन म्हणजे आपल्याकडे मोठया भूमिकेत झळकणारा अली  फझल  (फ़ुकरे , खामोशीया ) इथे  दोन  सीनपुरती हजेरी लावून जातो . या चित्रपटाचा दिग्दर्शक म्हणून जेम्स वेन याची झालेली  निवड थोडी बुचकळ्यात पाडणारी होती . वेनने यापूर्वी अनेक गाजलेले भयपट दिले आहेत . अॅक्शन जेनर हा प्रकार त्याने पहिल्यांदा हाताळला . मात्र त्याला दिग्दर्शनाचे पूर्ण गुण द्यायला हवेत . एक उत्तम दिग्दर्शक कुठल्याही प्रकारचा चित्रपट चांगल्याप्रकारे करू शकतो हा नियम पुन्हा सिध्द झाला .

 'फास्ट अॅंड फ्युरियस 7'  शंभर कोटीच्या वर कमाई करणाऱ्या  चित्रपटांच्या यादीत जाऊन बसणारा भारतातला पहिला हॉलीवूड चित्रपट बनण्याची पुरेपूर शक्यता आहे हे विधान धाडसी ठरू नये .

http://216.15.199.42/mimarathi/story.aspx?id=592&boxid=94855656&ed_date=2015-4-05&ed_code=820009&ed_page=10

मेक इन इंडियाच' बॉलीवुडी प्रारूप

                                          


पंतप्रधान मोदी यांनी 'मेक इन इंडिया ' अभियानाची घोषणा केल्यानंतर देशभरात त्यावर चर्चा आणि प्रतिचर्चा सुरु झाल्या . पण पंतप्रधानांच्या आवाहनाला एका अनपेक्षित ठिकाणाहून त्वरित प्रतिसाद मिळाला आहे . बॉलीवुडकडून. या आठवड्यात प्रदर्शित झालेला विधू विनोद चोप्रा या दिग्गज भारतीय निर्माता दिग्दर्शकाचा"ब्रोकन हॉर्सेस‘ हा चित्रपट मोदी यांच्या मेक इन इंडिया 'च बॉलीवुडी प्रारूपच आहे. म्हणजे प्री-प्रोडक्शन , पोस्ट प्रोडक्शन, मार्केटिंग वैगेरे सगळ्या गोष्टी भारतात आणि भारतीय टीम नी केल्या आहेत . आणि आता हा चित्रपट हॉलिवुड चा गड सर करायला निघाला आहे . वास्तविक पाहता ही घटना ऐतिहासिकच म्हणावी लागेल . अगदी टाटांनी 'जागुवार ' कंपनी टेक ओव्हर केल्यासारखीच . पण दुर्दैवाने मराठी माध्यमांमध्ये याचा फारसा गवगवा झाल्याचा दिसत नाही .

१९८९ साली प्रदर्शित झालेला विधू विनोद चोप्रा यांचा 'परिंदा ' हा चित्रपट अनेक अर्थानी मैलाचा दगड मानला जातो .  पु .ल . देशपांडे यांच्या भाषेत कोसलाने मराठी सारस्वतांना डुलक्या घेताना पकडले अगदी त्याचप्रमाणे बालिश प्रेमकथा आणि निरर्थक मसालापट यांच्या विळख्यात अडकलेल्या बॉलीवुडला परिंदाने गदागदा हलवून झोपेतून उठवले . मुंबई अंडरवर्ल्डच्या पार्श्वभूमीवर बदलणारे दोन भावांचे नातेसंबंध अतिशय अप्रतिमपणे रेखाटलेल्या या चित्रपटाला कालांतराने कल्टचा दर्जा मिळाला . सध्या बॉलीवुडमधल्या  न्यू एज सिनेमा चळवळीच नेतृत्व करणाऱ्या अनुराग कश्यपला पण त्या काळी  या चित्रपटाने प्रेरणा दिली होती . तर हॉलिवुड मध्ये पदार्पण करण्यासाठी विधू विनोद चोप्रा यांनी आपल्या या चित्रपटाच्याच कथेची निवड केली  आहे . परिंदाच्याच कथेत काही फेरफार  करून तयार झालेल्या कथेवर ब्रोकन हॉर्सेस हा चित्रपट तयार झाला आहे . परिंदामधल्या मुंबई अंडरवर्ल्डची जागा इथे अमेरिका आणि मेक्सिको सीमेवरील टोळी युद्धाने घेतली आहे . याच अस्थिर सीमेवरील एका खेड्यात बडी आणि  जेकी  हे भाऊ आपल्या प्रामाणिक पोलिस अधिकारी असणाऱ्या वडिलांसोबत राहत असतात . दोन्ही भावंडांच एकमेकावर खूप प्रेम असत . एका दिवशी बडी च्या डोळ्यासमोरच त्याच्या वडिलांची निर्घुण हत्या होते .  स्थानिक गुंड  हेंच (विन्सेंट ओनोफ्रियो ) किशोरवयीन बडीच्या मनातल्या सुडाच्या भावनेचा कौशल्याने वापर करून त्याला आपल्या टोळीत सामील करून घेतो . बडी आपल्या लहान भावाला जेकीला संगीत शिक्षणासाठी न्युयॉर्कला पाठवतो . १५ वर्ष उलटतात . मोठा झालेला जेकी (अंतोन येलचेन )आता व्यवसायिक संगीतकार झाला आहे  आणि विट्टोरिया(मारीया वाल्वेर्दे) या आपल्या प्रेयसीशी विवाहबद्ध होणार आहे . लग्नापूर्वी मोठा भाऊ बडी  (ख्रिस मार्क्वेट्ट) याला भेटावे आणि जमल तर त्याला आपल्यासोबत न्युयॉर्क ला घेऊन यावे यासाठी  जेकी आपल्या खेड्याला अनेक वर्षांनी भेट देतो . पण आता सगळच बदलल आहे याची त्याला जाणीव होते . बडी हा हेंचच्या  प्रभावामुळे  गुन्हेगारी जगाच्या दलदलीमध्ये गळ्यापर्यंत रुतला  आहे . हेंच हा बडीसाठी फादर फिगर बनला असून तो त्याच्या शब्दाबाहेर जाण्याची शक्यता सुतराम नाही . अशा विषम परिस्थितीत जेकी आपल्या मोठ्या भावाला या गुन्हेगारीच्या दलदलीतून बाहेर काढण्यासाठी एक अनपेक्षित आणि धाडसी निर्णय घेतो . काय असतो तो निर्णय ? या निर्णयाचे पडसाद दोन्ही भावंडांच्या जीवनावर कसे उमटतात ? या प्रश्नांची कहाणी म्हणजे ब्रोकन हॉर्सेस. 

विधू विनोद चोप्रा यांचा हा महत्वकांक्षी प्रयत्न स्तुत्य आहे . पण चित्रपट मनाची पकड घेत नाही . अनेकदा मध्येच रेंगाळतो . आपल्याच कथेचा 'रिमेक' करून चोप्रा यांनी चुक केली आहे का अशीही शंका वाटायला लागते. भारतात तरी प्रेक्षक या चित्रपटाची परिंदाशी तुलना करणार हे स्वाभाविकच आहे. आणि परिंदाच्या फुटपट्टीने मोजायचे तर ब्रोकन हॉर्सेस हा फारसा प्रभावी नाही हे मान्य करावे लागेल . पाश्चात्य प्रेक्षकांच्या चष्म्यातून पाहिलं तर भावनांनी थबथबलेले भावांमधले नातेसंबंध त्यांना किती मानवतील याबद्दल पण शंकाच आहेत . नात्याचं चित्रण करताना चोप्रा आपल्यातला 'भारतीय ' बाजूला ठेवू शकले नाहीत असे विधान केले तरी ते वावगे ठरू नये . पण चित्रपटात सगळ्याच उण्या बाजू आहेत असेही नाही . चित्रपटाचे छायाचित्रण अप्रतिम आहे . लॉंग शॉटस चा सढळ वापर करून उजाड भूभागाची अमेरिका मेक्सिको सीमारेषा सुंदर पणे पडद्यावर उभारली आहे . बडी च्या भूमिकेतल्या ख्रिस मार्क्वेट्टने  भाबडा , चटकन कुणावरही विश्वास ठेवणारा  आणि सतत फादर फिगरच्या शोधात असणारा मोठा भाऊ छान साकारला आहे . पण खलनायकाच्या भूमिकेतला विन्सेंट ओनोफ्रियो परिंदा मधल्या नाना पाटेकरने साकारलेल्या  सनकी , येडचाप आणि आगीला प्रचंड घाबरणाऱ्या अण्णाच्या तुलनेत खूपच कमी पडला आहे .

निर्माता म्हणून थ्री इडियट्स', मुन्नाभाई चित्रपटमालिका  असे एकाहून एक हिट चित्रपट देणारे विधू विनोद चोप्रा दिग्दर्शक म्हणून आपला 'गोल्डन टच 'हरवून बसले आहेत .ब्रोकन हॉर्सेस तिकीटबारीवर चालण निर्माता चोप्रांपेक्षा दिग्दर्शक चोप्रांसाठी जास्त आवश्यक आहे .अशावेळेस एखादी 'सेफ बेट ' खेळण्यापेक्षा डायरेक्ट हॉलिवुड मध्ये उडी मारणे हा चोप्रांनी मांडलेला मोठा जुगार आहे . त्याला यश येवो ना येवो पण चोप्रांना त्यासाठी पुरेपूर गुण द्यावे लागतील . चित्रपट हे भावनांवर चालत नाहीत पण बॉलीवुडचा झेंडा हॉलिवुड वर लावण्यासाठी 'सुलतानढवा' करणाऱ्या चोप्रा यांच्यासाठी सगळ्या त्रुटींकडे दुर्लक्ष करून एकदा तरी हा चित्रपट सिनेमागृहात जाऊन पाहावा .

http://216.15.199.42/mimarathi/story.aspx?id=672&boxid=9251217&ed_date=2015-4-12&ed_code=820009&ed_page=10









कालबाह्य 'सिस्टम 'ची कहाणी

                                                 

    माझ  'कोर्ट 'या मराठी चित्रपटाचे 'मी मराठी live' च्या आजच्या अंकात आलेलं परीक्षण…
                                

                                        कालबाह्य 'सिस्टम 'ची कहाणी
                                                                
सिस्टम किंवा व्यवस्था हा शब्द आपल्याकडे मोठ्या नकारात्मकपणे बघितला जातो . सिस्टम म्हणजे  भ्रष्टाचार , अराजकता वाटेल असा गोंगाट असा एक समज आहे . पण खरडत खरडत का होईना हि सिस्टम सातत्याने चालू आहे हे विशेष . अगदी कालबाह्य नियमांसकट . सिस्टम म्हणजे काय तर काळोख्या खोलीत तिथे नसणारे काळे मांजर शोधणारा आंधळा मनुष्य असेही विनोदाने म्हंटले जाते . दिग्दर्शक चैतन्य ताम्हाणे
 या आठवड्यात प्रदर्शित झालेल्या ;कोर्ट ' या आपल्या चित्रपटातून याच सिस्टमचा एक नवीन पैलू दाखवतो.
हल्ली अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या गळचेपिचा मुद्दा ऐरणीवर आला असताना 'कोर्ट 'प्रदर्शित होण याला सुखद योगायोग म्हणाव लागेल .

या अगडबंब , अंगावर येणारी विविधता असणाऱ्या देशाला कुठली गोष्ट जोडून ठेवते ? तर बॉलीवुड ,क्रिकेट आणि संसदीय लोकशाही अशी उत्तर मिळतात . पण त्यात अजून एक गोष्ट वाढवायला हवी . भारतीय न्यायव्यवस्था . प्रलंबित खटल्यांची प्रचंड संख्या , वापरात असलेले ब्रिटीशकालीन कालबाह्य कायदे यांच ओझ बाळगून वंगण नसलेल्या चाकासारखी हि सिस्टम चालू आहे . दिग्दर्शक चैतन्य ताम्हाणे ने 'कोर्ट ' मध्ये याच सिस्टमचा  आणि त्यापलीकडे जाउन त्या सिस्टम मधल्या माणसांचा वेध घेतला आहे .  घटनाक्रमाची सुरुवात होते ते एका सफाई कामगाराच्या झालेल्या मृत्यूने . पोलिसांचा दावा असतो की हा नैसर्गिक मृत्यू नसून आत्महत्या आहे . नारायण कांबळे (वीरा साथीदार ) या लोकशाहिराच्या पोवाड्यामुळे तो सफाई कामगार आत्महत्येस प्रवृत्त झाला .आत्महत्येला उद्युक्त केल्याप्रकरणी नारायण कांबळेला कोठडीत डांबल जात व रीतसर खटला दाखल केल्या जातो . कोर्ट हि या खटल्याची कहाणी आहे . हि  कहाणी फक्त नारायण कांबळे ची नाही . तर न्याय व्यवस्थेचा भाग असणारा बचाव पक्षाचा वकील विनय  वोरा (विवेक गोंबर ), सरकारी वकील (गीतांजली कुलकर्णी ), आणि जज सदावर्ते (प्रदीप जोशी ) यांची पण आहे . चारी पात्रांचा समांतर प्रवास चित्रपटात दाखवला आहे . ही सगळी पात्र एका विशिष्ट सामाजिक -आर्थिक वर्गाच प्रतिनिधित्व करतात . पात्रांना अशी पार्श्वभूमी देण्यामागे दिग्दर्शकाचे काही ठाम आडाखे आहेत . चित्रपट बघताना ते किती बरोबर आहे  ते कळत .चित्रपट  सुरुवात ,मध्य आणि शेवट अशी परिचित वळण घेत नाही . बहुतेक चित्रपट कोर्टरूम मध्ये घडतो . कोर्टरूम ड्रामा हा प्रकार बॉलीवुड ने बदनाम करून टाकला आहे . कोर्टातच  कर्णकर्कश आवाजात ओरडणारे वकील , प्रतिस्पर्धी वकिलाला न्यायालयात बुकलुन काढणारा सनी  देओल , 'रुक जाओ जजसाब ' म्हणत मध्येच टपकणार  पात्र या प्रकारांनी कोर्ट खरच अस चालत असा समज जनमानसात पसरवला आहे . इथे दिग्दर्शक आपल वेगळेपण दाखवतो . कोर्टाच रुक्ष , शब्द आणि नियमावर बोट ठेवून चालणार काम त्याने इतक्या चपखलपणे दाखवले आहे  की एखाद्या खऱ्या  कोर्टात कॅमेरा लावून त्यातून झालेलं रेकोर्डिंग पडद्यावर दाखवलं आहे की काय अस वाटायला लागत . याच श्रेय अर्थातच छायाचित्रणकार म्रीणाल देसाईच.  आपली  न्यायव्यवस्था कशी कालबाह्य झाली आहे आणि शोषित वर्गाला न्याय मिळण्याची शक्यता कशी शून्यवत आहे याच अस्वस्थ करणार दर्शन 'कोर्ट' घडवतो . पण कालबाह्य असली तरी आपल्या देशाच गाड त्यामुळेच चालू आहे . पिलू मोदी हे नाव आज कुणाच्या फारस स्मरणात नाही. पण पेशाने स्थापत्य विशारद असणार्‍या या अष्टपैलु माणसाने भारतीय राजकारणावर पण काही काळ आपला ठसा उमटवला होता. पिलू मोदी हे त्यांचे समकालीन राजकारणी व तत्कालीन पाकिस्तानी बडे प्रस्थ झुल्फीकार अली भुट्टो यांचे जवळचे मित्र होते. या त्यांच्या घनिष्ट मित्राला जनरल झिया यानी लष्करी उठाव करून तुरुंगात टाकले व त्यांना  त्याना मृत्युदंड  मिळेल याची व्यवस्था केली. पिलू मोदी या आपल्या जवळच्या मित्राला शेवटच म्हणून भेटायला पाकिस्तान मध्ये गेले.  भुट्टो हे तसे  भारत विरोधक. १९७१ च्या युद्धाच्यावेळी  त्यांनी युनो मध्ये केलेले 'इंडियन डॉग्स' असा भारतीयांचा वारंवार उल्लेख करून केलेले भाषण खूप गाजले होते. पण त्या शेवटच्या भेटीत भुट्टो यांच वेगळच रूप मोदी याना बघायला मिळाल. भुट्टोनी  मोदीना  सांगितल ,'' आम्हाला नेहमी भारतीय लोकशाही आणि सिस्टमची  खिल्ली उडवायला आवडत. पण या दोन  गोष्टीच  भारताच बलस्थान आहे. तुमच्या व्यवस्थेमध्ये  नेहमी आरडाओरडा असतो, बजबजपुरी असते. पण या सगळ्यात एक उर्जा आहे. एक सुसूत्रता आहे. यामुळेच भारत एकसंध आहे. नाहीतर भारताचे आतापर्यंत अनेक तुकडे झाले असते. " या कट्टर भारत विरोधकाने भारतीय व्यवस्थेला दिलेली ही एक सलामी.

सगळ्याच कलाकारांनी उत्कृष्ट आणि वास्तववादी अभिनय केला आहे . पण विशेष कौतुक जजच्या भूमिकेतल्या प्रदीप जोशी यांच . कार्यक्षम पण थोडा जुनाट विचारसरणीचा आणि नियमांवर बोट ठेवून काम करणाऱ्या जज च्या भूमिकेत या नटाने  अप्रतिम रंग भरले आहेत . चित्रपटात लौकिक अर्थाने नायक आणि नायिका नसले तरी चित्रपटाला एक पडद्यामागचा नायक आहे . दिग्दर्शक चैतन्य ताम्हाणे . जागतिकीकरणाचा भारतात बिगुल वाजण्याच्या थोड अलीकडे जन्माला आलेल्या या दिग्दर्शकाने पहिल्याच चित्रपटात जी कामगिरी बजावली आहे ती थक्क करणारी आहे .

आचार्य अत्रे यांच्या 'श्यामची आई ' ला  पहिले सुवर्ण कमळ मिळाले होते . त्यानंतर मुंबईत शिवाजी पार्क वर आचार्य अत्रे यांचा जाहीर सत्कार झाला . त्यावेळी केलेल्या भाषणात अत्रे विषादाने म्हणाले ,"तुम्ही इथे इतक्या मोठ्या संख्येने आलात . पण याच्या अर्धी गर्दी जरी तिकीट खिडकीवर आली असती तर आमच्या डोक्यावरचा कर्जाचा बोजा थोडा हलका झाला असता ."असे म्हण्याची पाळी चैतन्य ताम्हाणे आणि टीमवर येऊ नये यासाठी एक भाषिक समाज म्हणून आपण काय करणार आहोत हा कळीचा प्रश्न आहे .




सबकुछ जॅकी चेन



'ग्लोबल अपील' असण्याच भाग्य किती अभिनेत्यांना मिळत? चार्ली चॅप्लिन, अर्नोल्ड श्वार्जनेगर (तुम्हाला  आवडो  न  आवडो ) , लिओनार्डो डी कॅप्रियो अशी काही नाव चटकन आठवतात .याच प्रभावळीत अजून एक नाव आहे ते म्हणजे जॅकी  चेनच  .या हरहुन्नरी अभिनेत्याने गेल्या पाच दशकांपासून आपल्या अभिनयाचा  अमिट ठसा जगभरातल्या प्रेक्षकांमध्ये उमटवला आहे . मग  तो प्रेक्षक चीनमधला असो , अमेरिकेमधला असो वा जमशेदपूर सारख्या एखाद्या लहान भारतीय शहरामधला असो . इतक्या विविध प्रकारच्या सामाजिक पार्श्वभूमी असणाऱ्या प्रेक्षकापर्यंत पोहोंचण्याच भाग्य फार कमी अभिनेत्यांना मिळत . म्हणजे   जॅकी चेन कधी गोल्डन ग्लोब किंवा ऑस्करच्या शर्यतीत नसेल किंवा समीक्षकांकडून त्याला कधी वाह वाह पण मिळत नसेल पण त्याचा प्रेक्षक वर्ग जगभर विखुरला आहे आणि गल्लाबारीवर त्याचे चित्रपट बऱ्यापैकी पैसे मिळवतात हे त्याच्या कडव्या टीकाकारांना पण मान्य कराव लागेल . अशा या जॅकी चेनचा नवीन चित्रपट 'ड्रॅगन ब्लेड' या आठवड्यात प्रदर्शित झाला आहे.

सलमान खान किंवा रोहित शेट्टी-अजय देवगण यांच्या चाहत्यांना ज्याप्रमाणे चित्रपटाच्या कथेशी देणघेण नसत तसच जॅकी चेनच्या चाहत्यांच पण आहे . ते फक्त पडद्यावर जॅकी चेनच्या करामती बघायला जातात  आणि 'ड्रॅगन ब्लेड' पण त्यांना निराश करत नाही . पण ड्रॅगन ब्लेड' ला कथा आहे आणि मुख्य म्हणजे प्रेक्षकाला खिळवून ठेवणारी कथा आहे .ड्रॅगन ब्लेडच कथानक  प्रागैतिहासिक काळात घडत .चीन मध्ये हान वंशाची राजवट आहे . हुओ आन (जॅकी  चेन) हा त्या राजवटीत एका महत्वपूर्ण पथकाचा सरदार म्हणून कार्यरत आहे .मात्र हुओ आणि त्याच्या पथकावर खोटा आळ येतो आणि त्यांना सक्त मजुरीसाठी वाईल्ड गीस गेट या शहरात पाठवण्यात येत .योगायोगानेच जनरल ल्युशियस (जॉन  क्युसाक ) आपल्या सैन्यासह  चीनमध्ये प्रवेश करतो . प्युबिलिअस (जोसेफ वेटे ) या रोमन गादीच्या वारसदाराचे टिबेरिअस (अड्रियन ब्रोडी ) या सत्तालोलुप भावापासून रक्षण करण्यासाठी तो प्युबिलिअसला घेऊन रानोमाळ भटकत असतो .वाईल्ड गीस गेटचा कब्जा करून तिथे तात्पुरता आश्रय घेण्याचा त्याचा बेत असतो . मात्र इथे त्याची गाठ हुओ आनशी पडते . हुओ आणि ल्युशियस यांच्यात द्वंद्व युद्ध होत. त्यात ल्युशियसला  कळत की हुओ हा एक महान योद्धा आहे . त्यांचे मैत्र जुळते . दरम्यान अशी एक परिस्थिती उद्भवते की हुओला ल्युशियस आणि त्याच्या सैनिकांची मदत घ्यावी लागते . यामुळे ते परस्परांच्या अजून जवळ येतात . एव्हाना टिबेरिअस प्युबिलिअसचा  पाठलाग करत आपल्या प्रचंड सैन्यासह वाईल्ड गीस गेटच्या  वेशीवर उभा ठाकतो . हुओ  आणि ल्युशिअस त्याला थोपवण्यात यशस्वी होतात का ? त्यासाठी  कोणती  किंमत त्यांना चुकवावी लागते ?

चित्रपटात उत्कंठावर्धक अॅक्शन सीन्स आहेत . प्रेक्षकांना खिळवून ठेवणारी द्वंद्व युद्ध आहेत .  म्हणजे  जे  जे जॅकी चेनकडून  अपेक्षित आहे  ते सगळ इथे आहे . पण ड्रॅगन ब्लेड काही  बाबतीत वेगळा आहे . चित्रपट मैत्री ,एकनिष्ठता यांच्यावर भाष्य करतो . हुओ आणि ल्युशिअस यांच्यात निर्माण होणार मैत्रीच नात हळुवार पणे  पडद्यावर उलगडल आहे . ल्युशिअसची रोमन गादीशी असणारी एकनिष्ठा पण हेलावून टाकणारी . या  चित्रपटाचे  सगळ्यात मोठे बलस्थान म्हणजे या चित्रपटात रोमन योद्धे आणि चीनी युद्धनीती यांचा घातलेला सुरेख मेळ . ३०० हा चित्रपट असेल  किंवा रसेल क्रो ला ऑस्कर मिळवून देणारा ग्लॅडिएटर असेल जगभरातल्या प्रेक्षकांना या भव्यदिव्य 'ग्रीक ट्रॅजेडी' पडद्यावर बघायला आवडतात . त्याचबरोबर चीनी कुंग फु चित्रपटांचा पण जगभर पसरलेला असा एक चाहता वर्ग आहे . ड्रॅगन ब्लेड मध्ये ही शैलींच्या  परस्पर विरुध्द ध्रुवांवर असलेली  टोक कौशल्याने एकत्र आणण्याची किमया दिग्दर्शक डैनियल ली ने उत्तमपणे साधली आहे. कथानकात  या दोन संस्कृतींच एकत्र येण हे उत्तमरीत्या गुंफलेल्या कथेमुळे खटकत नाही आणि इथेच दिग्दर्शक अर्धी बाजी मारून जातो .  चित्रपटात अड्रियन ब्रोडी (यावेळी खलनायकी भूमिकेत ) आणि जॉन  क्युसाक सारखे दिग्गज अभिनेते आहेत . आपल्या भूमिका पण त्यांनी चांगल्या निभावल्या आहेत पण  हा चित्रपट जॅकी  चेनचा चित्रपट म्हणूनच गणला जाईल . चित्रपटात  सर्वाधिक फुटेज त्यालाच आहे. कथानक पण त्याच्या व्यक्तिरेखेभोवती फिरते.अभिनयाला अनेक मर्यादा असल्या तरी जॅकी  चेनने  हुओचे पात्र उत्तमपणे साकारले आहे .

भारत आणि चीन यांच्यात नेहमी तुलना होत असते . विशेषतः भारतीय माध्यमांमध्ये. पण  आपल्या 'सॉफ्ट पॉवरच्या' (खाद्य संस्कृती , चित्रपट ,कला संस्कृती )  प्रचारात चीन आपल्यापेक्षा अनेक मैल पुढे आहे . जॅकी चेनसारखा अभिनेता आणि ड्रॅगन ब्लेड सारखा चित्रपट हे सत्य पुन्हा एकदा अधोरेखित करतो .

http://216.15.199.42/mimarathi/story.aspx?id=469&boxid=22046659&ed_date=2015-3-29&ed_code=820009&ed_page=10



परिचित वळणांची परीकथा

आपल्या सगळ्यांनाच आयुष्याच्या एका टप्प्यावर परीकथा आवडत असतात. ती पूर्ण पांढऱ्या आणि काळ्या
रंगातली पात्र , नेहमी चांगल्याचा वाईटावर विजय होतो असे अधोरेखित करणारा भाबडा शेवट आणि  कथेमध्ये सगळीकडे डोकावणारा एक निष्पापपणा . अर्थातच आयुष्याच्या वेगवेगळ्या टप्प्यावर हा भाबडेपणा आपण कुठेतरी हरवून  बसतो.असे असले तरी आजी आजोबांनी सांगितलेल्या या परीकथा शेवटपर्यंत आपल्याला सोबत करतात .परीकथांमध्ये पण काही कथा अजून खास . सिंड्रेलाची कथा  ही अशीच मनाच्या कप्प्यातली खास कथा . विदेशात कुठेतरी घडलेली ही कथा शेकडो मिल दूर राहणाऱ्या अनेक भारतीयांच्या भावविश्वाचा अविभाज्य हिस्सा आहे  यातच  सगळ आल . कारण सिंड्रेलाच्या कथेला एक वैश्विक अपिल आहे . ते अपिल सगळी सीमारेषांची आणि भाषांची बंधन  तोडत .

जेंव्हा  'डिस्नी ' सारख निर्मितीगृह  सिंड्रेलासारखी अजरामर परीकथा प्रेक्षकांसाठी  घेऊन येत तेंव्हा  अपेक्षा नक्कीच आकाशाला भिडलेल्या असतात . सिंड्रेला ची कथा आतापर्यंत अनेक दिग्दर्शकांनी पडद्यावर आणली आहे . रोमिओ  ज्युलिएट  ही  शेक्सपिअर ची अजरामर कलाकृती काय किंवा सिंड्रेला काय अनेक भाषांमध्ये किंवा देशांमध्ये काम करणाऱ्या वेगवेगळ्या धडपड्या दिग्दर्शकांना  ह्या कथांवर चित्रपट बनवण्याचा मोह आवरलेला नाही . आता पडद्यावर आलेला सिंड्रेला हा चित्रपट याच पठडीतला . 

जस अनेक वाचकांना माहित आहे की सिंड्रेला ही एका अनाथ  निष्पाप सुंदर मुलीची कथा  आहे . चित्रपटात सिंड्रेला (लिली जेम्स ) ही आपल्या प्रिय वडिलांच्या मृत्युनंतर आपली  दुष्ट सावत्र  आई (केट ब्लोन्चेत ) आणि तिचा द्वेष करणाऱ्या दोन सावत्र बहिणींसोबत राहत असते . तिला  तिच्या सख्ख्या आईने मृत्युपूर्वी नेहमी  चमत्कारांवर विश्वास  ठेव असा उपदेश केलेला असतो . सावत्र आईचा जाच सहन करून पण सिंड्रेला तिचा हा उपदेश लक्षात ठेवून हसतमुखपणे राहत असते . एका  दिवशी योगायोगानेच  तिची भेट राजकुमार कीटसोबत (रिचर्ड  मडन ) होते . तिच्या दयाळू स्वभावामुळे राजकुमार प्रथमदर्शनीच तिच्याकडे आकर्षित होतो . पण आपली राजकुमार ही ओळख तो सिंड्रेलापासून लपवून ठेवतो . राजकुमाराचे वडिल मृत्युशय्येवर असतात आणि डोळे मिटण्यापूर्वी राजकुमाराचे दोनाचे चार झाल्याचे त्यांना बघायचे आहेत . मग राजकुमाराच्या स्वयंवराचा घाट घातला जातो . सिंड्रेलाला पण स्वयंवराला जायची इच्छा असते . पण  तिची सावत्र आई  घरकामाचा बहाणा करून तिला घरीच थांबवते आणि स्वतः आपल्या मुलीना घेऊन स्वयंवराला जाते . दुखी सिंड्रेला आसव गाळत असताना एका दयाळू परीचा कथेत प्रवेश होतो . ती  सिंड्रेलाचा एका राजकुमारीप्रमाणे कायापालट करते आणि तिला स्वयंवराला पाठवते . पण एका ठराविक वेळेत वापस यायच अशी परीची पूर्व अट असते . अन्यथा तिचे रुपांतर पुन्हा पूर्वीच्या कळकट सिंड्रेलामध्ये होणार असते . कायापालट झालेली सुंदर सिंड्रेला स्वयंवराच्या ठिकाणी राजकुमारासकट सगळ्यांचे लक्ष वेधून घेते . राजकुमारासोबत नृत्य करत असताना तिला एकदम परीने दिलेली वेळ टळून जात असल्याच लक्षात येत .   नृत्य मध्येच सोडून ती घाई गडबडीने तिथून निघून जाते . मागे फ़क़्त एक काचेचा बूट ठेवून . त्या बुटाचा मागोवा घेत राजकुमार सिंड्रेलाचा पाठलाग करायला लागतो . मग कथा परिचित वळण घेत पुढे जात राहते . आणि अर्थातच शेवटी कुठल्याही परीकथेचा अविभाज्य हिस्सा असणारा सुखांत शेवट  . 

पहिले सांगितल्याप्रमाणे कथा हि बहुतेक प्रेक्षकांना माहित आहेच . आणि या चित्रपटाची अनेक  वर्जन्स येउन गेल्यामुळे कथेत काही नाविन्य नाही . पुढे काय होणार हे जाणकार प्रेक्षकाला अगोदरच माहित असते . त्यामुळे पडद्यावर ही कथा बांधून ठेवण्यासाठी दिग्दर्शकाने काही वेगळे करणे अपेक्षित होते . पण  दिग्दर्शक केनेथ  ब्राघन  हे शिवधनुष्य उचलण्यात पूर्णपणे अपयशी ठरला आहे . तीच कथा तीच अपेक्षित वळण घेत पुढे जात  राहते आणि प्रेक्षक बोर होत राहतो . सर्व अभिनेत्यांनी आपल्या भूमिका चोखं पार पाडल्या असल्या तरी कथेत काही नाविन्यपूर्ण प्रयोग नसल्याने त्यांचे प्रयत्न वाया जातात . सिंड्रेला ही परीकथा फक्त मुलांसाठी आहे असा एक प्रचलित समज आहे . पण फार कमी लोकांना माहित असेल की मानसशास्त्राचा जनक आणि मनाशी निगडीत अनेक सिद्धांत मांडून जगाला हादरे देणाऱ्या सिग्मंड फ्राईडने आपल्या अनेक अभ्यासाचे संदर्भ सिंड्रेला आणि इतर परीकथांमधून घेतले आहेत .फ्राईडच्या  मते सिंड्रेलाचा अभ्यास करताना  तिच्यापेक्षा  कमी सुंदर असणाऱ्या आणि त्यामुळे एक गंड असलेल्या बहिणींची पण एक जी बाजू आहे तिचा अभ्यास करणे आवश्यक आहे . फ्राईडचा  पूर्ण काळ्या किंवा पूर्ण पांढऱ्या रंगात रंगवलेल्या पात्रांना पण विरोध होता . दिग्दर्शक ब्राघनने सिग्मंड फ्राईडचे हे मत वाचले असते तर कदाचित हा सिंड्रेला चित्रपट पण अजून चांगला बनला असता .

http://216.15.199.42/mimarathi/story.aspx?id=359&boxid=134256843&ed_date=2015-3-22&ed_code=820009&ed_page=10